294 OPENBARE VERGADERING DER TWEEDE KLASSE. 
zinsnede, waarin men niet zoo zeer de diepte van Staatkundig 
overleg,‘ maar des te meer de edele trouwhartigheid van den 
Vader des Vaderlands erkent ! 
Nog een andere trek, zeide ik ten laatste, wordt in wixren Ì, 
als Staatsman, te weinig gewaardeerd; namelijk het peelomwpate 
tende zijner politiek. Menigeen verbeeldt zich dat zijn aandacht 
enkel op Nederland gevestigd, of althans slechts in zoo verre 
naar het buitenland gerigt was, als tot het gedurig vragen om 
onderstand. vereischt werd. Het zou niet te bevreemden zijn ge- 
weest; onverklaarbaar is het veeleer, dat hij, zonder te bezwijken, 
jaren achtereen den geheelen last der Nederlandsche aangelegen- 
heden getorscht heeft. Ook zou hij, indien zijne werkzaamheid: 
binnen dezen voorzeker niet engen kring beperkt ware gebleven, 
niet uitsluitend voor Nederland hebben gewerkt. Vrijheid en 
Hervorming stonden hier, maar niet enkel voor Nederland, op het 
spel. Doch de Staatkunde van wirrem Í mag, in den volsten 
zin, Europesch worden genoemd. De Briefwisseling toont hoe 
de Prins, door familie- en vriendschapsbetrekking , maar vooral 
door de helderheid zijner raadgeving en het klemmende der rede- 
nering grooten, en dikwerf beslissenden invloed op het lot ook van 
naburige of meer verwijderde Rijken en Staten gehad heeft. Gij 
vraagt naar voorbeelden. Ik kan slechts opnoemen wat ik, zoo 
de tijd het toeliet, gaarne uit een zetten zou: de keus van een op- 
volger op den Poolschen Troon!; de aanstelling van een Bisschop 
van Keulen, ook voor geheel Duitschland zoo gewigtig?% de po- 
ging om, na het overlijden van karen IX, den Hertog van 
ALENGON, in plaats van zenprik III op den Koninggszetel in Frank- 
rijk te brengen3; de menigvuldige geheime zendingen naar dat 
Land, alwaar hij, met uitzondering der hevigste Pausgezinden, 
met bijkans alle partijen in verstandhouding was?; de onophou- 
delijke reizen, op zijn verzoek, door Graaf soman gedaan om, 
4 AFC EVD EN AVT 
2 Arch., VII, 45. 
5 Arch., IV, Pr. 18; V, 12. 
4 Arch., IV, Pr. 15 en volgg. 
ge 
