296 OPENBARE VERGADERING DER TWEEDE KLASSE. 
Spreker in de rede te vallen, iemand uwer mij waarschuwend 
te gemoet voeren zou: gij vergeet, zonderling genoeg! wat juist 
een iegelijk onzer het meest zou gewenscht hebben te vernemen. 
Ei! verhaal ons, voor wie de opkomst van het Gemeenebest 
zooveel aantrekkelijks heeft, wat de schrandere Vorst ten aan- 
zien der inrigting van de jeugdige Republiek gedacht, bedoeld, 
voorbereid heeft! — Weest verzekerd, M. H.! dat ik niet on- 
gaarne gehoor zou geven aan dien wensch. Ik zelf zou verlangen 
U te doen opmerken, dat men zeer ten onregte aan wirrem Ì, grond- 
legger van het Nederlandsche Volksbestaan, de eer betwist van, 
meer dan iemand, grondlegger ook van den Nederlandschen Staat te 
zijn geweest; dat het Grafelijk gezag, gelijk het hem opgedragen, 
bijna had ik gezegd, opgedrongen werd, met een Republikein- 
schen vorm zeer wel vereenigbaar was; dat, naar zijn inzigt en 
verlangen, de vrijheid, niet van sommigen, maar van allen, 
onder den schuts van een centraal en niet centraliserend Bewind 
zou hebben gebloeid; vooral ook dat men het ontstaan der Re- 
publiek wel eens met haar aanvankelijke ontaarding verward en, 
dien ten gevolge, een belangrijk deel van zijn wettig verkregen 
roem op een anderen verdienstelijken en vermaarden Staatsman { 
«> « … doch ik zie dat ik afdwaal, en ik wilde juist doen op- 
merken dat ik, door over de Staatsregeling te spreken, het be- 
stek van mijn onderwerp te buiten zou gaan. Wel is waar, ik 
zou uit de Correspondentie vóór den opstand kunnen toonen, dat 
WILLEM I, naar de toen heerschende denkwijs 2, den aard van 
het Landsheerlijk gezag en van een Patrimonieel Rijk miskend 
en, reeds bij den aanvang zijner loopbaan, ofschoon onder Mo- 
narchale benaming, in het wezen der zaak, een Republikeinsch 
bestaan heeft bedoeld; zoodat in lateren tijd de overgang ook tot 
den vorm, tot een Gemeenebest onder een Eminent Hoofd, niet 
moeijelijk heeft kunnen zijn. Maar ook hiermede zou ik niet dan 
t OLDENDARNEVELD. Zie de Verhandeling van den Heer Mr.s. p. MEEDER, in het 
Verslag van de Openbare Vergadering der Tweede Klasse van het Kon. Nederl. 
Instituut in 1855. 
* Handboek, s. 87—90 
