GROEN VAN PRINSTERER, over WILLEM IL. 297 
zeer gebrekkigvaan uw allezins billijk verlangen voldoen. Wat, 
zegt ge, wat lieeft hij in lateren tijd, aan zijn broeder, voor 
wien hij geen geheimen had, gemeld omtrent het Nederlandsche 
Staatsregt, omtrent-de voorwaarden der Grafelijkheid , omtrent 
de middelen ter vestigingen versterking van eigen invloed en gezag ? 
War hij hem gemeld heeft? Bijna niets; naauwelijks vindt men 
hier en daar een weinigbeteekenenden wenk. Gij betreurt het; 
ik betreur het-met U; doch ik verheug mij tevens aldus een ne- 
gatief, doch, naar mij voorkomt, zeer veel afdoend bewijs ge- 
vonden te hebben, dat, ofschoon hij voorzeker ook aan die be- 
langrijke onderwerpen pligtmatige zorg zal hebben gewijd, hij 
niet uitsluitend of bij voorkeur zijn aandacht en het oog der zij- 
nen op baatzuchtige berekening had gevestigd. Immers waar 
vindt ge de oplossing van dit raadselachtig zwijgen? Hierin, dat 
hij ook hooger dan aardsche drijfveer gekend heeft. Hierin, 
M. H.! dat hij ook Christen geweest is. — Ziedaar het laatste 
oogpunt voor welks beschouwing, naar aanleiding van hetgeen 
de Briefwisseling ons leert, ik uwe welwillende aandacht nog 
eenige weinige oogenblikken verzoek. 
Waarom zou ik het niet met openhartigheid zeggen? Het is 
eenigermate met schroom en alleen in de overtuiging dat het niet 
mogt achterblijven, dat ik dit derde deel mijner rede bewerkt 
heb. Immers, gij weet het, ik word ten dezen opzigte van overdrij- 
ving verdacht. Menigeen onderstelt, dat door vooringenomenheid 
in het Godsdienstige, mijne voorstelling niet zelden te hoog ge- 
stemd is; dat ik somtijds te vrijen loop laat aan verbeelding en 
gevoel; dat ik, hoe zal ik het uitdrukken, nu en dan op dich- 
terlijken toon idealiseer. Ik wil er mij voor wachten; altijd, en 
nu vooral, daar ik, naar de verdeeling der werkzaamheden, op 
het gebied niet der Poëzij, maar der Geschiedenis sta. Ik lever 
U wat ik beloofd heb, eenvoudig Proza; gedachtig evenwel, 
dat men al te prozaïsch zijn, en de waarheid kan voorbijzien, 
ook door af te dalen tot hetgeen het lage en platte der historische 
beschouwing zou mogen worden genoemd. Vergunt mij, in deze 
stemming, het beantwoorden van drie vragen: In welken zin 
23 
