298 OPENBARE VERGADERING DAR TWEEDE KLASSE. 
is wWiLLEM Ì een Christen geweest? Was zijne belijdenis opregt ? 
Welk verband heeft er tusschen zijn geloof en het doel zijns le- 
vens bestaan? 
Als ik winnen Leen Christen noem, zou men hierdoor ligt, óf te 
veel, óf ook te weinig verstaan. Niemand meene, dat ik hem bui- 
tensporig verhef; als of ik. beweeren zou, ‘en van welk Christen 
kan het ooit worden beweerd? dat zijne overleggingen, woorden en 
daden allen Evangelisch geweest zijn: Ik erken bovendien, dat hij 
tegen het eigen gemoed een zwaren. strijd te strijden gehad en zijn’ 
broeder Graaf soran, in naauwgezette en innige Godsvrucht, niet 
volkomen. geëvenaard. heeft. … Maar niemand. verbeelde zich ook, 
dat er hier sprake is slechts van. Godsdienstig gevoel, van ver- 
wouwen op de liefderijke Voorzienigheid Gods; en dat ik de 
uitdrukking Christen gebezigd heb in eene dier flaauwe betee- 
kenissen, welke men in het woordenboek der 16?° eeuw te ver- 
geefs zou hebben gezocht. Wirrem 1, zonder theologant te zijn, 
bezat die Godgeleerdheid, welke de-H. Schrift in een iegelijk 
die het Koningrijk Gods zal binnengaan, verlangt. Hij was 
Christen, omdat hij de waarheden, welke hij, op grond des 
Bijbels, in de leer ook der Hervormde Kerk uitgedrukt vond, 
aangenomen had als de slotsom zijner overtuiging, als het steun- 
puut zijner hoop, en als den regel voor zijn gedrag. 
Dit beleed hij; maar,’ zegt ge, was die belijdenis opregt? Ik 
ken de bedenkingen en neem ter oplossing, met gerustheid , 
M. H.! de Briefwisseling in de hand, — »Hij werd Protestant, 
pom aan het hoofd der Protestanten te staan.” Leest, bid ik Ut 
de talrijke brieven van het. gewigtige jaar 1566, en gij zult er 
uit zien, hoe gaarne hij zijne overtuiging zou hebben ontveinsd, 
hoe duidelijk hij inzag, dat, door eene openlijke verklaring, goed 
en leven op het spel gezet werd; hoe het voor als nog niet kiezen 
van partij het zekerste middel was om,-met behoud van hoogen 
rang en staat, straks voor alle, partijen onontbeerlijk te zijn *; 
en hoeveel strijds het hem gekost heeft om, op aandrang van 
Godvruchtige bloedverwanten en vrienden, aan ries, gelijk van 
$ Arch., U, Pr. XVL, sqq 
