A. NUMAN , Invloed der Maan op het voor Heling svermogen , en%. 47 



vatbaar is, om proefondervindelijk te worden uitgewezen. Er 

 zijn voorzeker zeer vele onderwerpen van geschil en twijfeling, 

 tot het gebied der algemeene natuurkunde , als ook tot de phy- 

 siologie en pathologie der bewerkluigde ligchamen behoorende, 

 welke niet gemakkelijk, welligt nimmer, zullen worden uitge- 

 maakt, omdat zij niet voor geregelde en dadelijke proefnemin- 

 gen vatbaar zijn, en waaromtrent men zich derhalve steeds tot 

 beschouwingen en vooronderstellingen zal moeten blijven bepa- 

 len. Hetgeen door enkelen nu of dan toevallig wordt opgemerkt , 

 blijft meestal op zich zelf staan, waaruit derhalve geene vol- 

 doende gevolgtrekkingen kunnen worden afgeleid. Dusdanige 

 bevindingen worden dan ook zeldzaam door anderen aan op- 

 zettelijke en genoegzaam herhaalde nasporingen onderworpen. 

 En zoo blijven de enkele waarnemingen zonder bepaalde nut- 

 tigheid en toepassing, en de zaken, waaromtrent verschil van 

 gevoelen en twijfel bestaat, bij voortduring aan dezelfde on- 

 zekerheid onderworpen, als welke dienaangaande voor eeuwen 

 plaats vond. 



Anders is het gelegen met sommige onderwerpen van dezen 

 aard, die geheel, gelijk de ondervverpelijke, geschikt zijn, om 

 tot zekerheid te worden gebragt, indien men zich slechts de 

 moeite geeft, daaromtrent, zonder ingenomenheid met eenig 

 stelsel, geregelde waarnemingen in het werk te stellen, die met 

 naauwkeurigheid en in genoegzamen getale voort te zetten , en 

 daarbij op zoodanige zaken en omstandigheden acht geeft, ak 

 op de uitkomsten misschien eenen wijzigenden invloed kunnen 

 hebben. Dit is dan ook wel de eenige weg , welke op den duur 

 tot zekerheid zal kunnen leiden. Het schijnt mij toe, dat, in- 

 dien men dezen weg ook omtrent het onderwerp, waarover wij 

 thans handelen , namelijk over den invloed , welke de maan op 

 de organische wezens onzer aarde verondersteld wordt uit te 

 oefenen, vroeger ware ingeslagen, men reeds meerdere voldoe- 

 ning zou hebben verkregen, dan met steeds voortdurende be- 

 spiegelingen over het meer of minder waarschijnlijke, over het 

 al- of niet mogelijke, ten aanzien van het voorgestelde vraag- 

 punt. Ik herhaal het, men behoorde zich, mijns inziens, in 



