llKCibunen en cursus publicus der Romeinen. 95 



of Saudwich 67, voor <le overvaart naar Boulogiic 45, tol Rheims 

 174, tot Lyon 330, lot Milaan 324, tol Rome 426, tot Brun- 

 disiuni 3ö0 , voor de overvaart naar Dyracliium 40, naar By- 

 zantium 711, naar Ancyra 283, naar Tarsus 301, naar Antio- 

 chië 141, naar Tyrus 252, en vandaar naar Jerusalem 168 Ro- 

 meinsclie mijlen *. Maar ook in andere rigtingen waren overal 

 zulke groole wegen aangelegd, zoo als genoegzaam uit het zoo- 

 genaamde Itinerarium van antoninds en de tabula Peulingeria- 

 na kan blijken. Voor deze wegen werd groote zorg gedragen , 

 op vele plaatsen moesten ze tevens voor waterkeeringen dienen , 

 waarvan ik als voorbeelden aanhaal die lieerbanen , die langs den 

 Rijn en de Waal door agrippa aangelegd, en op de kaart van 

 PEUTiNGER zijn aangeteekend ^ ; ja zelfs schijnen de Romeinen, 

 waar dit nuttig kon zijn , hunne groote wegen met opzet langs 

 de rivieren te hebben aangelegd, om ze tevens tot dijken te doen 

 dienen. Aan deze gewoonte dan is het toe te schrijven, dat, bij 

 de latere schrijvers allhans Tin puhUca en n^ger pHblicus , heer- 

 baan en baan- of baudijk als woorden van dezelfde beteekenis 

 gebruikt worden. Het zoude in der daad belangrijk zijn, indien 

 al de plaatsen bij de oude schrijvers, hiertoe betrekkelijk, door 

 eenen deskundige bijeengebragt en oordeelkundig getoetst wier- 

 den, daar ik mij verbeelde, dal het gevolg van zulk een onder- 

 zoek zoude leiden tot het bewijs, dat de Romeinen ook in het 

 aanleggen van dijken, en over het geheel in het vak, dat men 

 thans Waterstaat noemt, veel meer bedreven zijn geweest, dan 

 men zich gewoonlijk voorstelt 3. Doch dit in het voorbijgaan. 



De Romeinen , wel ver van zich met deze grooie wegen te ver- 

 genoegen, hadden in Italië en ook in de wingewesten, daaren- 

 boven kleinere wegen ter meerder gemeenschap en tot gemak 

 van vervoer aangelegd, die, zoo als de geleerde cannegieter* be- 

 weert, door de Romeinen Caji genoemd werden, vooral indien 



* Zie GIBBON, c. 2, p. ni. 



' Zie CA»NBGiETER, Slonimeiitum Dodcitxrdeme, p. 257. 

 ' Ca»ecieteb, I. a. pi. en p. 259 seq. 



* 1. I, 2B2 , viTselijk Joa. scalicfk , nrf Acsosii, Epp. II, 13. 



