Heerbanen en cursus publicus der Romeinen. 99 



eigendommen naauwkeuriger af ie doen palen , hij op de Prae- 

 nestiners gebeten , hun gelast heeft , dat zij , op hunne kosten 

 voor hem een verblijf in gereedheid moesten maken , en de noo- 

 dige paarden en lastdieren, welke hij bij zijn vertrek vandaar 

 zou behoeven, moesten bij de hand hebben. Welk voorbeeld 

 door eenen Consul gegeven ten gevolge had , zoo als Livius ' zelf 

 aanmerkt, dat dergelijke vorderingen van dag tot dag gebruike- 

 lijker en bezwarender werden. Meer uitdrukkelijke vermeldin- 

 gen van zoodanige vorderingen heb ik niet gevonden , maar het 

 opgegevene is genoegzaam om te betoogen , dat de zaak voor 

 AüGDSTUs, hoe zeer niet geregeld, evenwel niet geheel onbekend 

 is geweest. Laat ons nu vernemen, wat deze Keizer ten opzigt 

 der posterij veranderd heeft. Augustus dan, om met den mees- 

 ten spoed te kunnen weten, wat er in de verscheidene gedeelten 

 van zijn gebied omging, heeft eerst gewild, dat, op bepaalde af- 

 standen , altijd rappe boden zouden gereed staan , ten einde niet 

 alleen de brieven tot den naasten post over te brengen; maar ook, 

 om mondelinge mededeelingen aan dengenen te geven , die voor 

 de volgende station hen zou vervangen. Weldra evenwel be- 

 merkte men, dat op die wijze de tijdingen nog te lang onder 

 weg bleven, en bepaalde, dus, dat er rijtuigen met ezels of 

 paarden zouden gebruikt worden , die om de reis der couriers te 

 bespoedigen, daar, waar zij doorkwamen, zonder kosten voor hel 

 Rijk, op de plaats moesten geleverd worden, en wel op verant- 

 woordelijkheid der municipale overheid, zoodra de courier haar 

 zijn diploma of geteekende order vertoond zou hebben 2. 



Op dezen grond meeneu sommigen, dat men augustus voor den 

 stichter der paardenposterij in het Romeinsche rijk te houden 

 hebbe; ook wij willen dit in zoo verre toegeven, dat wij er- 

 kennen, dat zijne verordeningen aanleiding gegeven hebben tot 

 regeling van het postwezen, zoo als dit later bestaan heeft; maar 

 merken tevens aan, dat de bepalingen van augustus zeer beperkt 

 en onvolledig waren, en dat men niet kan volhouden, dat er ten 



' L. XLII, c. 1. 



' SiT.ï. , m vita , c. 49. PLUTittcnus, in Gatba , cap. 8. 



