100 DERDE KLASSE. 



zijnen lijde een eigenlijk poslwezen ie Rome beslaan lieeft, 

 evenmin als men zeggen kan , dat er vóór hem niets van deze 

 zaak bij de Piomeinen zou zijn bekend geweest. 



Het valt niet moeijelijk , om zich te overtuigen , dat deze op- 

 gelegde verpligting voor de mnnicipale M.agistraatspersoncn en 

 voor de inwoners der steden een vrij zware last werd, indien 

 wij bedenken, aan hoe veel misbruiken deze zaak onderhevig 

 was, vooral onder Keizers, zoo als de meeste waren, die na 

 AUGUSTUS over het Romcinsche rijk geheerscht hebben. Weshalve 

 men zicVi geenszins verwondert, dat er penningen ter eere van 

 Keizer nerva geslagen zijn, die nog heden bewaard worden , toen 

 hij Italië van dezen last, die toen reeds vehUuLilUj genoemd 

 werd, ontslagen had. Dat dit woord toch reeds ten tijde van 

 dien Keizer gebruikt werd, blijkt uit den penning welken ik 

 bedoel, en die door spanheim in het meer aangehaalde werk af- 

 gebeeld en beschreven is i). Maar wie eigenlijk na nerva het 

 postwezen tot eene vaste en door wetten bepaalde landsinrigting 

 gemaakt hcbbe, daaromtrent is bij de oude schrijvers verschil 

 van gevoelen. Aueelius victor ^ kent die eer aan traianos, 

 SPARTIANUS daarentegen aan adrianus toe 3. Als nieu nu hel leven 

 van ANTONiNus Pius bij capitolinus * en dat van severus ^ bij 

 SPARTIANUS s leest , dan zoude men weder vooronderstellen , dat 

 onder den eerslgenoemdcn Keizer de oude inrigting nog in ge- 

 bruik was, en dat men aan den laalslen de verandering dezer 

 gewigtige zaak moet dank welen. Zoo als hel mij evenwel 

 voorkomt, heeft de geleerde gotiiofredus in zijne aantcekeniugen 

 op den codex van theodosius op goede gronden beweerd, dat of 

 TRAIANUS of ADRIANUS, (dit laat hij onbeslist,) de pesterij [cursus 

 Jiscalis) als eene Rijksinrigting heeft ingesteld, in dier voege, dal 

 langs de groote wegen de noodige trek- en rijdieren, zoowel als 

 voertuigen en wagens, van 'slands wege voorhanden waren, en 

 de municipale overheden daarmede niet langer belast waren ; 



* DiSücn. XIII, p. ïlül scq. 



* Caca. r. 13. ^ In tita , c. 7. 

 ' c. 12. » c. 14. 



