ffeerbanen en airsus publicus der Romeinen. i09 



uoodig u dus, om u eenige oogenblikken mei mij in de ver- 

 trekken ie begeven, waarin men verloeven kon, lot alles in ge- 

 reedheid was, om de reis verder te kunnen voortzetten. Vooraf 

 evenwel wil ik mededeelen, dat, hoe zeer gibbon meent, dat de 

 wisselplaalsen op den afstand van slechts vijf of zes Romeinsche 

 mijlen gevestigd waren, ik zwarigheid maak, dit op zijn gezag 

 alleen , zonder zijne bronnen te kennen , welke hij hier, tegen 

 zijne gewoonte aan, niet opgeeft, aan te nemen, en vermeen te 

 mogen vaststellen, dat de afstand der wisselplaalsen, naar gelang 

 der meerdere of mindere gemakkelijkheid der wegen, als ook, 

 om andere omstandigheden zeer verschillend zal geweest zijn. 

 Zoo vind ik bij voorbeeld in het Ilinerariiim Burdigulleiisc, door 

 den beroemden wesseling uitgegeven ', dat de afstand van Bor- 

 deaux naar Arles op 371 Romeinsche mijlen voor de posierij be- 

 rekend was, en dat men tusschen die twee sleden, langs den 

 postweg, één en veertig wisselplaalsen vond, dat is door elkander 

 nagenoeg ééne, om de negen Romeinsche mijlen. Daarentegen 

 lees ik in datzelfde it/ncrdriiiiii ^ voor den afstand van Arles naar 

 Milaan 375 mijlen berekend , met niet minder dan vijf en tach- 

 tig wisselplaalsen, dal is ongeveer om de vier en een halve Ro- 

 meinsche mijl ééne. Men ziel hier uit, dat ik niet zonder reden, 

 die algemeene bepaling van den groolen geschiedschrijver verwerp, 

 wiens grondige geleerdheid en veel omvallende kennis ik overi- 

 gens zoo zeer als iemand vereer en bewonder. 



IVIaar hoedanig waren die wisselplaalsen ingerigt? Men vindt 

 voor dezelve driederlei namen bij de ouden gebruikt, Civitd- 

 tcs, maiLsioiies en iiiiilntiniics. De twee eerste soorten waren 

 alléén hierin van elkander verschillende, dat de eerste in de 

 steden, de tweede opzettelijk aan de grooie wegen gebouwd 

 waren, CifUales dus en inaiisinnes waren gebouwen, waar 

 raeu,Jjehalve posidieren en rijtuigen ter verwisseling, ook vertrek- 

 ken of kanjers aantrof om te kunnen vertoeven en overnachten, 

 zoo als dit soms door de Keizers zelve, en niet zelden door hoo- 

 gere Staatsdienaren en in geval van nood door doortrekkende 



* P. ri.'ir;, vorg. coTiiorRF.D. . ad Coit. Ttieod. IV, p. 18. ^ Pag. 



