148 EERSTE KLASSE. 



van dit eiland, vooral in het Bantamsche, bekend, waar ook het 

 hout donkerder en zwaarder valt, dan in het meer oostelijk deel, 

 zoo als te Soerabaija, op welke laatste plaats dit hout duur is. 

 Het is menigvuldig op de kust van het eiland Bali, van waar het 

 hoofdzakelijk voor molenwerken verkregen wordt. Ook de eilan- 

 den in de baai van Batavia zijn met zware boomen van deze 

 soort begroeid. Zij wassen in het algemeen welig aan de zee- 

 kust, hetwelk ook bij Batavia zelf het geval is. Volgens rumphujs 

 worden zij ook te Makasser (op Celebes) en Bima gevonden. 



Daar het hout , zoo als blijken zal , voor velerlei gebruik dien- 

 stig is, ontstaat de vraag, of men dezen kostbaren boom niet door 

 aanplanting met nur zoude kunnen vermeerderen op vele, thans 

 nutteloos liggende, en door aanslibbing verkregene eilanden bij 

 Batavia , ten einde dit hout alzoo in grooteren overvloed in den 

 handel te brengen; want, zoo als de zaken thans staan, zoude 

 het, vooral in het oostelijk gedeelte van Java, als voorwerp van 

 handel, al zeer spoedig uitgeput raken, wanneer de aanvrage 

 daarnaar slechts eenigzins aanmerkelijk vermeerderde. 



De boom groeit langzaam, maar geeft een zwaar, fraai, bruin- 

 roodachtig hout, dat voor molenwerk zijne wedergade niet heeft, 

 daar het zeer vast is en geregeld, even als metaal, afslijt. 



Voor meubelen is het zeer geschikt, en wordt daartoe op Java 

 veel gebruikt. Gepolitoerd, heeft het dan zeer veel van maho- 

 nijhout, en is ongemeen fraai en duurzaam. — Dat het tot het 

 draaijen van kleine voorwerpen zeer bruikbaar is, kan blijken uit 

 een napje, van dit hout gemaakt, en dat hier bij gaat. 



Sommigen meenen , dat het ook voor de houtgravure zoude 

 kunnen gebruikt worden. Daar ik hier minder in de gelegen- 

 heid ben, om dit te laten beproeven, voeg ik hierbij een stuk 

 van dit hout , of misschien de Klasse de zaak , in verband met 

 den uitvoer van onze koloniale producten, van genoegzaam be- 

 lang rekent, om dit te laten onderzoeken. 



RuMPHius spreekt in zijn Jmbonsch Kruidboek, Deel III, bl. 

 19 — 20, van deze soort onder den naam van Mukasscrschen 

 IJzerhoutboom of Cajoe Sawo, hetwelk wij op onzen Sawoeboom 

 loepassen, omdat deze naam sawo, alsmede zijne beschrijving en 



