Jacoha tegen over Jan van Beijeren. 187 



Ook de stelligste regels van Staatsregt waren, in hunne volle ge- 

 strengheid, meermalen slechts in deze of gene Eeuw gangbaar, 

 terwjl zij reeds in eene volgende, als niet veel meer dan doode 

 letter geacht werden. Hoe verkeerd zou dus de geschiedschrijver 

 zijn beginsel met dezelfde gestrengheid op die volgende Eeuw 

 toepassen ! 



Eindelijk is de klip gevaarlijk, omdat in het leven der staten 

 en volken elke orde van zaken, al ware zij haren oorsprong aan 

 geweld verschuldigd, eenmaal goed gevestigd zijnde, zich van 

 zelf in een regtstoestand tegen over andere volken en tusschen 

 de leden van den Staat onderling geplaatst ziet. Van dat oogen- 

 blik af is zoodanige orde van zaken eene daadzaak , of volgens 

 eene juiste Fransche uitdrukking iiii fait accompli. De geschied- 

 schrijver moge op den oorsprong met verontvyaardiging terug- 

 wijzen, de daadzaak kan en mag hij niet door redeneringen uit- 

 wisschen of op den achtergrond plaatsen. 



Of BONAPARTE regt had zich op den troon der Bourbons te 

 plaatsen, is eene -vraag: dat hij er op gezeten en met glans op 

 gezeteld heeft, is een riaadzaak, en die moet het voor den ge- 

 schiedschrijver blijven. 



Dat in 1814 een afstammeling der Bourbons zich lodewijk de 

 XVIII''" noemde, schoon een lodewijk de XVU'''' nimmer als Ko- 

 ning in Frankrijk gezien was: dat hij zijne eerste Proclamatie 

 dagteekende als gegeven in het XIX'' jaar zijner regering, — 

 scheen misschien belagchelijk: doch het geschiedde dan toch alléén 

 om te be^veren dat de Bourbons nooit van hun regt hadden afstand 

 gedaan: maar wat zoude men van eene Fransche Geschiedenis 

 zeggen , waar boven aan de liladzijden , aan de veldslagen der 

 Piramiden, Mareugo, Austerlitz en Smolensko toegewijd, of bo- 

 ven den vrede van Amiens en Tilsit, de naam van lodewijk 

 de XVIII'" te prijken stond? 



Wat zou men zeggen van een Handl)oek der Fransche Ge- 

 schiedenis, of van een overzigl daarvan ten behoeve der jeugd, 

 waarin de volgorde der Fransche Koningen sedert lodewijk XV 

 aldus opgegeven werd: Lodewijk XVI, 1774 — 1793. Lode- 

 wiiK XVII, 1793—1795. Lodewijk XVIII, 1795-1824. Ka- 



13' 



