302 ISERSTE KLASSK. 



goede gronden veel in twijfel trekken; immers aan het hoofd 

 der Vrijmetselaars stonden Bisschoppeu, Abten en andere geeste- 

 lijken, en zij waren het die de projecten ontwierpen, terwijl de 

 geschiedenis ons leert, wat er van de godsdienstigheid van velen 

 dier Heeren moet gedacht worden. De meesters, die de ver- 

 schillende deelen uitvoerden , mogen veelal heter geweest zijn , 

 men behoeft in vele cathedralcu slechts de Arabesken, Grotesken 

 en Basreliefs van nabij te beschouwen, om zich van het edele 

 ea fijn gevoelige van die houwkunstenaars een juist denkbeeld te 

 maken. Meestal zijn zij zonder smaak en gedrogtelijk, maar 

 somtijds ook van eene onkieschheid en onbetaiuelijkheid , die aan 

 Grieken en Romeinen in dit opzigt niets toegaf, terwijl zij in 

 edelheid van vorm en van leekeniug verre achter hen bleven. 



En eindelijk, wat die trouwe navolging der natuur aanbe- 

 langt, die zoo bijzonder het doel der middeleeuwsche Bouw- 

 kmistenaars zou geweest zijn, hiervan blijkt niets; hoemeer men 

 door onderzoek en studie in hunne zoogenaamde «Meester ge- 

 heimenissen" indringt, hoe meer men de overtuiging verkrijgt, 

 dat alles naar wetten, gebruiken en voorschriften werd gere- 

 geld, zoodat die vrijheid zelfs dikwerf zeer beperkt was, en aan 

 de Phantasie geringe speelruimte gaf, waardoor het maken van 

 een Gothisch project zelfs zeer droog en prozaisch werd , hetgeen 

 bijna het tegenovergestelde is van hetgeen de Dichters meenen. 



Mijne lezers hiervan te overtuigen en tevens aan te tooneu , 

 hoe ver wij in het onderzoek van de handelwijze der middel- 

 eeuwsche Bouwkunstenaars gevorderd zijn , was hetgeen ik mij 

 had voorgesteld mede te deelen, de zaak is ongetwijfeld droog; 

 mogt het nieuwe en vreemde daarvoor eenige vergoeding geven. 



Vooraf moet ik in eenige weinige woorden mededeelen, dat 

 de geschiedenis van den Gothischen stijl ten duidelijkste l)ewijst, 

 dat er geene eigenlijke uitvinding van dien stijl heeit bestaan; 

 alles gaat als van lieverlede uit den Lombardischen in de eerste 

 periode van den Gothischen stijl over, zoo zelfs dat het van veel 

 zeer moeijelijk te bepalen is, waartoe het eigenlijk behoort. 



Men is het nog niet eens, in iioe vele perioden men den Go- 

 thischen stijl moet vcrdcelen; maar dii is builen rwijfel, dat er 



