312 KERSTE KLASSE. 



Er blijft nog leu siolle eeue gewiglige bedenking over, name-" 

 lijk ; indien de Golliisclie stijl berust op de wijze van constructie, 

 is dan de indruk, dien hij bij de aanschouwing op ons maakt, 

 liet werk van liet toeval? 



Geenszins; alles wat werkelijk aesthelisclie waarde heeft, kan 

 niet verkregen zijn, zondereen volkomen bewustzijn van hetgeen 

 men wil, en de redenen te kennen waarom men het zoo, en niet 

 anders wil ; zij hebben zeer goed gevoeld, waarin de schoonheid 

 en het verhevene van hunne kerkelijke gebouwen gelegen was, 

 en hebben daarnaar iiieer en meer getracht. 



Maar het is geheel iets anders, te vragen of deze kennis van 

 lieverlede zich heeft ontwikkeld, en naarmate van hare ontwik- 

 keling voortreffelijker eigenschappen deed kennen, zoodat hetgeen 

 eerst als middel van constructie werd uitgevoerd , naderhand als 

 doel tot verfraaijing werd aangewend en consequent doorgevoerd, 

 dan wel, of men deze beginselen eerst op den voorgrond had ge- 

 steld, en daarna naar eene wijze van daarstelling had omgezien, 

 om die denkbeeldeu te verwezenlijken; zoo iets blijkt nergens, 

 en zoo het mij geoorloofd is, het met bescheidenheid te zeggen, 

 ik geloof dat zoo iels ook legen den geest der middeleeuwen was. 



Hierover, zoo wel als omtrent de gebreken, die een gevolg 

 van dien geest en handelwijze waren en die den Golhischen stijl 

 nog steeds zijn blijven aankleven , zou veel bij te brengen zijn. 



Ik geloof echter, dat het pliglmatig is, het hierbij te laten 

 berusten. Aangenaam zal het mij zijn, indien hot medegedeelde 

 eenige meerdere belangstelling voor onze middeleeuwsche gebou- 

 wen zal hebben opgewekt ; alsmede verzekerd te mogen worden , 

 dat ik de grenslijn tusschen de Kunsten en Wetenschappen, hoe 

 moeijelijk die dan ook is te bepalen, niet meer overschreden 

 heb, dan aan een Lid der Eerste Klasse is veroorloofd. 



