De gevolgen van het vervoer door stoom. 345 



niet alleen meer besloten; een krijg tegen de belangen en innige 

 neigingen des volks zoude ligter te verklaren dan vol Ie bonden 

 zijn. Wanneer de spoortreinen door hunnen dagelijkschen aan- 

 voer eene menigte nieuwe behoeften hebben geschapen, welke de 

 krijg in eens onbevredigd liet ; wanneer een aantal nieuwe mid- 

 delen van bestaan is opgewekt, die bij een gestuit stoomvervoer 

 wegvielen, en niets dan armoede en wanorde achter lieten; wan- 

 neer er op afstanden van honderd uren ontelbare persoonlijke 

 betrekkingen, het zij van handel, het zij van wetenschap en 

 vriendschap gesloten zijn; wanneer eindelijk de volken éénmaal 

 als zoo vele provinciën van één groot Europeesch rijk in elkander 

 vervlochten zijn, en al de weldaden dezer toenadering gesmaakt 

 hebben , dan verbeelde ik mij , Mijne Heeren ! dat de behoefte 

 des vredes zoo algemeen, zoo dringend zal geworden zijn, dat 

 de oorlog, door de vereenigde stem der volken, niet slechts als de 

 grootste ramp, maar, om met den Graaf van aberdeen te spre- 

 ken, ook als de grootste misdaad, aan welke zich eene natie 

 kan schuldig maken, zal verworpen worden. Alleen dat volk, 

 hetwelk men door de dorst naar valsche eer , of de razernij der 

 ■wraak, voor zijne duidelijke belangen had weten te verblin- 

 den , zonde dit oordeel van geheel de beschaafde wereld durven 

 trotseren. 



Ik weet het. Mijne Heeren! zoo lang staalkundige verdragen, 

 in den heiligen naam der Godheid gesloten, slechts woorden 

 zijn , aan welke de magten zich niet langer gebonden achten dan 

 hun belang Het medebrengt, en elk dus staat moet maken van 

 aangevallen en ingelijfd te worden, zoodra hij onmagtig is zich 

 te verdedigen , zoo lang zal wel geene regering er aan denken 

 om hel zwaard van de heup te gespen. Doch boven den wil 

 der Monarchen is nog iels hoogers, en dit is de geest der eeuw. 

 Wanneer deze geest in zijne ontelbare organen vrede over de 

 aarde uitroept; wanneer de volken zeggen: »Wij willen niet 

 «dwaas zijn als onze vaderen en slaan elkander dood; wij wil- 

 it len de een den ander doen leven en bloeijen , door elkander met 

 n onzen wederzijdschen overvloed te gerijven;" dan, nog eens, 

 wee den wocsteling, die den vrede zou willen storen. Maar 



