■ De gevolgen van het vervoer door stoom, 351 



u te scheep: nu eens iu het marktschiff, eene lange rivieraak, 

 waar twee of drie honderd menschen van allerlei rang, ouder- 

 doni en kunne met pak en zak , met staf en brood , even als het 

 vee in vier rijen geschaard zalen ; dan weder kroopt gij iu de 

 wasserdiligence , van vorm een ranke trekschuit, welke hel Duit- 

 sche posl-ambt , zouder eeuige zorg voor het gemak of leven der 

 reizigers, met personen had overladen; de wasserdiligence , Mijne 

 Heeren! die door paard noch zeil voortgetrokken, alleen met den 

 stroom afgleed, en dus door den rukwind, die toevallig van de 

 rotsen nederslonte, dwars in de opgeruide rivier drijvende, bij 

 hel over einde gaan staan der verschrikte reizigers, op het punt 

 was van te vergaan. Eindelijk kwaamt gij weder te Keulen, 

 maar ongelukkig één dag te laat, en niet minder dan drie da- 

 gen moest gij in die toen zoo doodsche en neriugloozc stad ver- 

 toeven, voor dal de reisgelegenheid wederkeerde, die u naar het 

 lieve vaderland lerugbragl. 



Thans, Mijne Heeren! welk eene veraudering! thans vaart gij 

 den Rijn tegen stroom op met eene snelheid, die u binnen iwee 

 dageu, de nachtrust er nog afgerekend, uit Nederland te Man- 

 heim , met een kleinen spoortogt ook nog te Frankfort, brengt. 

 Gij zijl op de sLoombool. Dringt u het slechte weder naar bin- 

 nen, gij vindt er eene prachtige zaal met al de gemakken des 

 huiselijken levens, mei de nieuwstijdingen van den dag voor 

 u op tafel, en zoo gij wik, met den overvloed van de tafels 

 der rijken; gij gelieft slechts te gebieden. Lokt de zonnescliijn 

 Il naar builen , gij wandelt met gangen van vijftig voel het dek 

 op en neder, terwijl u sleden en dorpen, bergen en dalen, stoom- 

 lKX>ten, krioelende van een bont reisgezelschap, ofsloomslepersmel 

 Irissen van diepgeladcne vrachtschepen achter zich , met eeue ver- 

 bijsterende afwisseling en verscheidenheid voorbij schieten. En 

 dit alles voor minder dan de helft der kosten, op welke u de 

 vroegere landreis ie staan kwam. 



Zioo veel snelheid, gepaard mei zoo veel reisgenol en goedkoop- 

 te, moest spoedig een ongehoord getal reizigers uitlokken, die 

 wcderkccrig nieuwe rederijen en mededingers deden opslaan, om, 

 door de vereeniging van lage vrachten met vermaak en gemak, 



\ 



