352 OPENBARE VERGADERING DER TWEEDE KLASSE. 



in het rivierreizeii elkander den loef af te siekeu. Zoo is de Rijn 

 binnen korte jaren een straat van Europa geworden, waar hare 

 volkeren voor vermaak op en neder wandelen, en elkander ont- 

 moeten; terwijl de oeverbewoners, die elkander voorheen zelden 

 of ooit zagen, thans van het eene einde tot het andere dagelijk- 

 sche bezoeken bij elkander komen afleggen. Inderdaad is het 

 ongeloofelijk , niet alleen hoe vele duizenden vreemdelingen een 

 dertigtal stoombooten dagelijks op dezen eertijds zoo stillen Rijn 

 op en afvoert, maar ook hoe ontelbaar vele in de nabijheid wo- 

 nende Duitschers bij alle plaatsen aan de beide oevers ingenomen 

 en weder afgezet worden. En hoe veel drukker dreigt deze ge- 

 meenschap nog te worden, wanneer eenmaal uit alle oorden van 

 Europa de spoorwegen op deze rivier aanschieten. Reeds nu 

 stort de Antwerpsche spoorweg gansche vloeden van reizigers op 

 den Rijn uit, en het is door dezen, dat in hetzelfde Keulen, 

 waar voor het vierde eeuer eeuw dikwerf in drie dagen geene 

 gelegenheid bestond om naar Nederland te komen, nu eiken dag 

 verscheidene malen , en in verschillende rigtingeu , de weg der- 

 waarts open staat. 



Aan deze grooto revolutie in de gemeenschap zijn de veran- 

 deringen geëvenrcdigd , die aan de oevers van den Rijn plaats ge- 

 grepen hebben. Het bezoek van zoo ontelbare vreemdelingen, 

 meest allen tot de gegoeden of rijken behoorende, heeft onme- 

 telijke sommen gelds, die door hun verteerd zijn, in wandeling 

 gebragl, en in alle rigtingen ongekende voordeden afgeworpen. 

 De gemakkelijke en dagclijksche gemeenschap van Duitscliland, 

 door middel van stoomslepers , met de magazijnen van Nederland, 

 ja. met die der gansche wereld, heeft den handel en de scheep- 

 vaart op alle de havens van den Rijn meer dan vertiendubbeld. 

 Maar welk eene herschepping heeft het aanzien der Rijnoevers 

 door deze oorzaken ook niet ondergaan! Getuigt Gij het. Mijne 

 Heeren! die deze oorden in uwe jeugd bezocht hebt, en dus in 

 staat zijt vergelijkingen te maken. Aan de beide oevers vondt gij 

 toen nog morsige en armoedige dorpen, nu en dan afgewisseld 

 door eene liavelooze slad; de bevolking, als om hare innerlijke 

 ellende voor den reiziger te bemaskereu, zette buizen en hullen 



