De gevolgen tan liet vervoer door sloom. 353 



aan den kant der rivier met kalk en rozenverwige strepen af, 

 die zich niet onaangenaam in den vloed afspiegelden. Thans lieeft 

 zij geen blanketsel meer voor de liavelooslieid noodig. Overal 

 beginnen zich de duidelijke teekens van een nieuw leven en van 

 welvaart te vertoonen. Meest alle gebouwen zien er wel onder- 

 houden en welgedaan uit; nieuwe woningen eu buitenverblijven, 

 niet, om met bilderduk te spreken, op Duitsche zivwclstoks- 

 jitnnicr, maar even duchlig als smaakvol gebouwd, rijzen van alle 

 zijden uil den grond. De steden zien er gereinigd en verjongd uit, 

 de kaaijen wemelen van koopgewoel, terwijl den reiziger eene 

 reeks van reusachtige herbergen toelagchen , die eerder vorstelijke 

 paleizen schijnen te zijn, en die hem voor de vroegere onreinheid 

 al de genoegens van tafel en bed aanbieden, welke ruime en prach- 

 tige eetzalen , welingerigte vertrekken , eene goede keuken en in 

 alles eene vaardige en zindelijke bediening verschaffen kunnen. 



Ik zie echter iets veel hoogers dan de verbetering van stoffelijke 

 belangen in deze uitvinding; ik zie met haar een' onmeielijken stap 

 gedaan ter vereeuiging en verbroedering van al de volken der 

 aarde. En zulks om de eenvoudige reden , dat de buitenlandsche 

 reizen zich in dezelfde verhouding, als het geraak, de goedkoop- 

 Leid en snelheid der vervoermiddelen vermeerderen. De volken 

 spraken tot elkander alleen door de drukpers ; en hoeveel deze ver- 

 keering ook loebragt om elkander te naderen , liet zij nogtans eene 

 menigte nationale vooroordeelen en afkeerighedeu bestaan, welke 

 alleen de persoonlijke ontmoeting kan uitwisschen. Alleen dan, 

 wanneer wij de vreemdelingen in hun eigen vaderland van aange- 

 zigte lot aangezigte aanschouwen , eerst dan bemerken wij , dat 

 zij menschen van gelijke bewegingen als wij zijn , en dal , hoezeer 

 de vormen verschillen, de deugden en gebreken, die er onder 

 schuilen, grooiendeels dezelfde zijn. Dit alleen kan alle platle- 

 landsche, kleinsteedsche of geërfde vooringenomenheid doen wij- 

 ken voor den ruimeren zin der algemeene menschenliefde ; een 

 uitwerksel, dat uiel zal uitblijven zich in den boezem der Eu- 

 ropeesche volken ie doen gevoelen, als wij eenmaal in dcnzelfden 

 lijd en met meerder gemak naar Weenen en Veneliën , dan nu 

 naar Brussel reizen zullen. 



24 



