De gevolgen t^an /iet veivoer <lvur xlooni. 355 



Ken oi twee eeuwen voor Je opkonisL dier Godsvereering was de 

 wereld verdeeld in eene menigte vijandige staten, die gestadig 

 legen elkander in de bloedigste oorlogen lagen, en in wier mid- 

 den geen prediker liet woord veilig zoude verkondigd hebben. 

 Bij de geboorte van den heiligen Stichter had Rome de wereld 

 veroverd, en door hare wetten en groote heirbanen lot één me- 

 teloos rijk vereenigd. waarin alomme rust heerschte, en slechts 

 hier en daar op de uiterste grenzen de wapens gevoerd werden. 

 Onder de besclierniing dier éénheid en rust was het der leer mo- 

 gelijk , om zich door de gansche uitgebreidheid van dit gebied 

 met snelheid te verbreiden. Zoodanige rust nu, zulk eene ver- 

 eeniging beloven onze nieuwe heirbanen len laatste over geheel 

 de aarde uit te breiden. En wanneer dan het gechristend Eu- 

 ropa, op zijnen grootschen wagen gezeten, tot in het hart van 

 Azië en Afrika doordringt, omstuwd van al de kunsten en we- 

 tenschappen , wier kiem in de menschveredelende natuur des 

 Christendoms lag, dan verbeelde ik mij, indien wij door onze 

 gierigheid en wreedheid onze belijdenis niet logenstraffen, dat 

 de aankomst van den dag versneld is , waarin honderd millioe- 

 nen ongeloovigen de banieren des kruises op de puinen hunner 

 tempelen van Budha , Brahnia en den Islam met eigene handen 

 planten zullen. 



Welligt, Mijne Heeren! denkt gij hier eenen geestdrijver te 

 hooren, die, ingenomen met zijnen afgod, van hem alleen de blin- 

 kende buitenzijde zien kan. Ondertusschen ontveins ik mij 

 geenszins de schokken en gevaren, die met de algemeene invoe- 

 ring van dit revolutionnair vervoermiddel gepaard zullen gaan. 

 Gunt mij slechts eenige weinige vingerwijzingen te doen. 



Hoe onwaarschijnlijk de oorlog tusschen natiën worde , die door 

 stoomwegen onderling verbonden zijn , zoo zal niemand er ech- 

 ter de mogelijkheid van betwijfelen ; maar hoc ontzettend zal in 

 dit geval het oogenblik der losrukkiug zijn ! Bij de vroegere af- 

 scheiding bleef in geval van oorlog elke slaat binnen zijne gren- 

 zen min of meer in zijn geheel; maar waar alle staten, wat 

 hunne stotfelijke betrekkingen en belangen betreft, tot één enkel 

 groot rijk versmolten zijn , daar moet een oorlog van volk tot 



•24' 



