De gevo/gen van /tel vervoer door sloom. 365 



grooleii Europeeschea mualslroom, waar alles dringt en wedijvert 

 om elkauder den loef af te steken, zullen wij gedrongen wor- 

 den tot den onderneniiugsgeest onzer vadereu terug te komen , 

 of langzaam uit te teren. Schaadt de stoomwageu ons aan dezen 

 kant, aan genen wekt liij ons op uit de slaapzucht, die, nu en 

 dan slechts afgebroken door staatkundige koortsen, deze natie ge- 

 durende de laatste halve eeuw bevangen heeft. Met den stooin- 

 wiii;cii te rijden nf van den stoomwalsen overreden te worden , 

 ziet daar de toekomst van ons Nederland. 



Voor dat ik verder ga , moet ik u wijzen op eene eigenschap 

 van den spoorwagen, waardoor hij niet alleen een dierlievend, 

 maar ook, te midden zijner strekking om den middenstand te 

 helpen ondermijnen, een democratisch werktuig is. Te voren 

 reisde ieder met zoo veel snelheid , als hij zelf betalen konde of 

 wilde; de snelheid van den reiziger was gewoonlijk in evenre- 

 digheid zijner bezittingen. Hij die niets te verreizen had ging 

 ie voet; die iels had voer met eeu veerschip of trekschuit; wie 

 nog meer konde besteden ging op een openbaar rijtuig zitten, 

 terwijl de rijke zich met vliegend span over den weg liet voeren. 

 De stoom, zonder langer eenig privilegie aan geboorte, rang of 

 vermogen toe te kennen , heeft de snelheid voor allen , die nog 

 iets betalen kunnen, gelijk gemaakt. Zijn ijzeren paard neemt 

 prinsen en onderdanen, grooten en kleinen, rijken en armen, te- 

 gelijk achter zich op, zoodanig, dat bij eiken eenigzins talrijken 

 treinde gansche maatschappij zich in alle hare standen van boven 

 tot beneden vertegenwoordigd ziet. De sloom moge nog aan den 

 rijke de gunst laten om voor zijn geld eene warmer en gemak- 

 kelijker plaats te koopen, hij rijdt toch met den daglooner op het- 

 zelfde oogenblik af, en gelrokken van hetzelfde paard , komt hij 

 ook op hetzelfde oogenblik niet hem aan. Door deze eigenschap 

 komen thans ook de mindere standen in beweging, en beginnen 

 steden en provinciën te bezoeken, lot welke alleen de gegoeden 

 voorheen toegang hadden. Die groote massa's nu uit de bene- 

 denslanden zijn hier als elders steeds de bewaarders van het 

 verschil in taal en zeden geweest, waardoor de stammen van het- 

 zelfde volk zich onderscheiden, zoo lang zij aan dezelfde plaats 



