Iets over de kijkers tan ciiRisT. en const. uuygens. 41 1 



vestigd, die zich uit de oogbuis laat wegnemen. Hun onder- 

 linge afstand is, op zeer weinig na, bet dubbel van hunnen ge- 

 raeenschappelijken brandpunls-afstand, en dus dienen zij tot niets 

 anders dan om het omgekeerde beeld, door bet voorwerpglas 

 gevormd , nog eens om te keeren. Laat men de buis met de 

 glazen é en c in de oogbuis, zoo is de kijker regtziend; neemt 

 men haar er uit, zoo is de kijker omkeerend, en in beide ge- 

 vallen is de vergrooting des kijkers natuurlijkerwijze nagenoeg 

 dezelfde. Met den dynamomeier bepaalde ik die vergrootmg op 

 49 malen en die uilkomst verkrijgt men ook, door haar uit dea 

 brandpunts-afsland van het voorwerpglas en dien van het glas 

 a, het eigenlijke oogglas, af te leiden. 



Mijne pogingen om uit te vorschen, hoe de Hoogeschool te 

 Leiden in hel bezit van dezen kijker gekomen is, hebben tot 

 geene bepaalde uitkomst mogen leiden. Hij heeft zeker niet tot 

 het legaal van den Heer hoyer behoord, en is hoogstwaarschijn- 

 lijk ook niet door hutgess aan de Hoogeschool vermaakt. In 

 de meergenoemde memorie van c. novGErts, het leven van chris- 

 TtAAN beirefl'ende, vindt men een uittreksel uit zijn testament, 

 aangaande de handschriften, die hij voor de Hoogeschool te Lei- 

 den l)estemde, welke hij naamvkeurig opsomt, maar waarbij 

 men van glazen of van eenen kijker volstrekt geene melding ge- 

 maakt vindt. Toen ik in het jaar 1837 het bestuur van het 

 observatorium aanvaardde, bleek het, dat er volstrekt geene pa- 

 pieren beslondcii , waaruit de oorsprong der verschillende aldaar 

 aanwezige oude werktuigen kon worden opgespoord, en het zal 

 welligt altijd onzeker blijven, hoe het observatorium in het be- 

 zit van den kijker vau huygems gekomen is. IMen zal nu vra- 

 gen, of deze kijker al of niet voor dien gehouden kan worden, 

 met welken uuygens den wachler en den ring van Saturnus 

 ontdek te. Mijn onderzoek heeft die vraag ontkennend beant- 

 woord. Hel eenige wat buygeks, voor zoo ver mij bekend is, 

 omtrent dien kijker openlijk heeft medegedeeld, vindl men in 

 zijn Sfsirinii Siitiiniiniim , pag. 3, en beslaat in het volgende: 

 «Prinms rjuem adhibuimus (lubnm) duodenos pedes non exce- 

 •idcbal, duobus convcxis vilris insiriittus, quorum id quod oculo 



