4Iü EERSTE KLASSE. 



buitensporige lengte; zoo als men dit, onder anderen zien kan , 

 in den kijker van hevelujs , die eene lengte had van 1 50 voeten , 

 en die, in zijne werking, een' goeden zakkijker van den tegen- 

 woordigen tijd zeker niet aanmerkelijk kan overtroffen hebben. 

 Bestonden de spherische aberratie en de kleurschiftiag uiet, dan 

 zouden even goed bewerkte kijkers een grooter vermogen uit- 

 oefenen, naarmate hunne voorwerpglazen grooter zijn; maar 

 die omstandigheden hebben ten gevolge, dat een glas, met be- 

 trekking tot zijnen brandpunts-afstand, eene bepaalde grootte 

 uiet mag overschrijden. In het midden van het glas is de bre- 

 king de kleinste, en daar zal dus ook het beste gedeelte van het 

 glas wezen , en naar mate de lichtstralen op een grooieren af- 

 stand van het midden op het glas invallen, zullen zij eene 

 grootere breking ondergaan , en dus ook eene grootere spherische 

 aberratie en kleurschifting te weeg brengen. De stralen, die op 

 eeuen te grooten afstand van het midden door het glas worden 

 doorgelaten, zullen alzoo aan de werking des kijkers meer na- 

 deel dan voordeel aanbrengen. De grootte die men aan bet glas, 

 met betrekking tot zijnen brandpunts-afstand, geveu kan, hangt 

 gedeeltelijk van de volkomenheid af, met welke men zijne opper- 

 vlakkeu kogelvormig kan maken, maar veel meer van de wetten 

 der natuur, en het behoort tot de verdiensten in de Dioptrica 

 van CHRisTiAAN HUYGENS, dat hij hier de juiste grenzen heeft 

 aangewezen. In vroegeren tijd maakte men de glazen, om de 

 onregelmatigheid aan hunne randeu onschadelijk te doen worden, 

 gewoonlijk grooter, dan zij naar den regel behoorden te wezen, 

 en bedekte het overtollige gedeelte van den rand, met een pa- 

 pieren ring, en bij elk der glazen alhier, door constanttn hdy- 

 GESS vervaardigd, is ook zoodanig een papieren ring gevoegd, 

 wiens binnenste middellijn , tot eigenlijke maatstaf van de grootte 

 dier glazen, moet worden aangenomen. Christiaam nuYCENS 

 heeft in zijne Dioptrica de verhouding bepaald, welke tusschen 

 de vrije opening der voorwerpglazen en hunne brandpunts-afstan- 

 den, bij kijkers van verschillende grootte, moetin acht genomen 

 worden, en het is niet onbelangrijk te onderzoeken, in hoe ver 

 COHSTAKTYN zijno voorschriftcn , bij de hier aanwezige glazen, 



