/els otei- de kijkers vun CHKisï. en toN-vr. iilygens. 431 



lijks de aainvendiiig van eenen kijker van 34 voeten , veel min- 

 der die van een' nog grooteren toelaten. Ik heb echter niet ver- 

 ruimd, door den kijker van 12 voelen, die zeker van christiaak 

 HUTOEjrs herkomstig is, aandachtig den hemel te beschouwen; 

 maar alvorens den uilslag dier beschouwing te vermelden, wil 

 ik het weinige roededeelen, dat de vroegere waarnemingen, om- 

 trent de werking der grootere kijkers vaii huycejis, doen be- 

 slissen. 



Hel schijnt dat de twee glazen Aan huygess, grooter dan van 

 122 voeten brandpunts-afsland. nooit naar den hemel gerigl zijn 

 geworden. Met een' kijker, zulk een glas tot voorwerpglas heb- 

 bende, zijn eenige, ofschoon slechts weinige waarnemingen door 

 CHRtsTiAAN niTYGE^s en door pouDD volbragt. In de handschrif- 

 len van huygens vinden wij eenige waarnemingen in hel werk 

 gesteld met glazen van 61 en 85 voeten; maar bij de meeste' 

 zijner waarnemingen gebruikte hij glazen van niet iTieer dan 

 34 voeten. Naar mijne meening zijn alleen diegenen dezer waar- 

 nemingen voor de beoordeeling der kijkers geschikt, welke l)e- 

 trekking hebben op het voorkomen van de wachters van Satur- 

 nus en op de overgangen der wachters van Jupiter, voorbij de 

 schijf van hunne hoofdplaneet. De zigtbaarhcid der wachters 

 van Saturnus hangt grooiendeels van hunnen stand , met be- 

 trekking lol de hoofdplaneet , af, en daarom kan eene enkele 

 waarneming hier niets beslissen. Men moet tot een zoo groot 

 mogelijk aantal waarnemingen zijne toevlugl neinen , en vooral 

 toezien, of inen zelden of dikwijls slechts weinige wachters van 

 Saturnus door de kijkers van huygess heeft kunnen onder- 

 scheiden. Wil men de werking der oude kijkers l)ij die yan 

 de tegenwoordige vergelijken, dan moet men hunne lengte ge- 

 heel buiten rekening laten , en alleen op hunne opening aclil ge- 

 ven, daar deze alleen hel vermogen van even volmaakte kijkers 

 bepaalt. 



In de dagboeken van huycens komt geene enkele waarne- 

 ming voor, de wachters van Saturnus betreffende, mei zijnen 

 kijker vaa 122 voeten volbragt. I'ound, die in het begin der acht- 

 tiende eeuw den kijker van 122 voelen, aan de Boynl Society 



