•422 EERSTE KLASSE. 



te Londen behoorende, te zijner beschikking had, zegt, met dat 

 werktuig al de vijf toen bekende wachters vau Saturnus gezien 

 te hebben i; maar hij zegt niet, of hij ze allen gelijktijdig zag, en 

 nog minder, of dat dikwijls gebeurde. Alleenlijk verklaart hij, 

 dat zij even goed, als door den kijker van HuroEiys, gezien kon- 

 den worden door den spiegel teleskoop van hadley, die, bij eeiie 

 lengte van 5^ voeten, eene Ideinere opening dan de kijker van 

 nuYGENS had. De kijker vau huyoens had eene opening van 6 

 Rhijnl. duimen, en men behoeft waarlijk geen' kijker met zulk 

 eene opening van den tegenwoordigen lijd, om onder gunstige 

 omstandigheden al de oude wachters vau Saturnus te kunnen 

 onderscheiden. Al is de opening niet eens half zoo groot , en 

 alzoo de oppervlakte van het glas meer dan vier malen kleiner, 

 kan dit met eeneu kijker van den tegenwoordigen tijd nog zeer 

 goed geschieden. Huygens heeft met de door hem zelven ver- 

 vaardigde glazen van 61 en 85 voeten nooit meer dan twee 

 wachters van Saturnus gelijktijdig kunnen zien, en toen hij een- 

 maal drie wachters van Saturnus gelijktijdig meende te bespeu- 

 ren, namelijk den 5'°" Juuij 1683, was het met eenen kijker 

 van 34 voeten. De voornaamste waarnemingen van hdygers, 

 in zijn dagboek aangeteekend , betroffen de planeet Saturnus, 

 en daarbij wendde hij gewoonlijk eenen kijker van 34 voeten 

 aan. Dikwijls zag hij alleen zijnen wachter; op andere tijden 

 zag hij bovendien eenen der wachters, door cassini ontdekt ; maar 

 meer dan twee wachters vau Saturnus gelijktijdig, zag hij slechts 

 eenmaal in zijn leven. De kijkers van huygens van 34 voeten 

 hadden eene opening van 3,2 duimen. De opening der kleine 

 kijkers uit München en Weenen op het observatorium alhier, 

 van welke ik vroeger melding heb gemaakt, hebbeu eene ope- 

 ning van 2,2 duimen. Met die kleine werktuigen ziet men, bij 

 gunstig weder, meest altijd meer dan twee, en veelal vier wach- 

 ters van Saturnus gelijktijdig, en meer behoeft men niet te we- 

 ten, om overtuigd te zijn, dat de kleine werktuigen, van welke 

 het eene, met zijne sterrekundige oogbuis, naauwelijks langer 



* /*/»/. Iranu, N". ."55, pag. 732, en N". r,78, pag. 



I 



