Redevoering over het aardmagnetistnus. 103 



laad betreft, eene mededeeling daarvan, bij eene gelegenheid als 

 deze , niet geKeel ongepast ])escliou-wd zal worden. In die bopc 

 wage ik het, M. H.! de aandacht, die gij mij alreeds geschonken 

 hebt, nog voor eenige oogenblikken te verzoeken, bij de voor- 

 dragt van een zeer beknopt overzigt van een' arbeid door mij 

 ondernomen, met het doel, om voor Leyden en eenige andere 

 plaatsen in Nederland de rigting en grootte van de magneetkracht 

 der aarde te bepalen. 



Dit onderwerp is, ik erken het, van een' streng wetenschap- 

 pelijken aard. Te dezer plaatse kan en zal ik het echter niet in 

 zulk een' geest behandelen. Verwacht slechts, M. H. ! een eenvoudig 

 kunsteloos verhaal van hetgeen ik deed en zag; en vergunt mij 

 vooraf enkele punten uit onze wetenschap, die de hoofdzaak be- 

 treffen, en die ik niet vermijden kan, deels te herinneren, deels 

 toe te lichten. 



De magneetkracht der aarde in ecnig willekeurig punt van 

 haar oppervlak wordt, even als elke andere kracht, volledig be- 

 paald door rigting en grootte. Hare rigting is de regte lijn, 

 volgens welke zij eenig vrij magneetdeeltje door aantrekking of 

 afstooten in beweging brengt ; en de snelheid, die hierbij in eene 

 tijdséénheid ontwikkeld wordt, dient tot maat van hare grootte. 



Ziet daar dan alles wat wij te bepalen hebben; hoe zonderling 

 het ook schijne, er zijn inderdaad met die bepaling zeer groote 

 en vele moeijelijkheden verbonden. 



Reeds de rigting alleen vordert meestal twee van elkander 

 geheel onafhankelijke waarnemingen , zoo als een eenvoudig voor- 

 beeld, uithet dagelijksche leven ontleend, gemakkelijk leerea kan. 

 Bij volkomene windstilte vallen uit de wolken de regendruppels 

 loodregt naar beneden. Zij volgen dan de rigting der zwaarte, 

 de éénige kracht, die ze drijft. Volgens zulke op den grond lood- 

 regte lijnen werkt de zwaartekracht der aarde overal , maar hare 

 magneetkracht, met uitzondering van enkele punten, nergens. 



Verbeelden wij ons, dat een matige, bestendige Zuidevvind 

 in liet spel treedt. Wat gebeurt er? Diezelfde druppels volgen 

 nu de ItMxlIIjn niet meer ; zij wijken daar min of meer van af. 

 /.ij komen ondw lielicnde riglingen op den grond , en die hel- 



