Redevoering over het aardmagnetismus, 105 



altijd en overal gebeurd. Meest heeft men, naar het schijnt, de 

 belangen der zeevaart, voor welke men de miswijzing bijzonder 

 behoefde, willen behartigen, en die der wetenschap daarbij uit 

 het oog verloren , niet genoeg begrijpende , hetgeen trouwens nog 

 tegenwoordig zoo dikwerf wordt vergeten, schoon het door vele voor- 

 beelden gedurig geleerd wordt, dat de bevordering onzer zoo 

 genoemde stofl'elijke belangen voor een zeer groot gedeelte van de 

 aankweeking van zuiver wetenschappelijke kennis afliangt. 



Voor Nederland vinden wij, hoewel spaarzaam, eenige opgaven 

 van nu en dan , hier of daar waargenomen miswijzingen. Van 

 waargenomen Inclinatie zijn de voorbeelden veel schaarscher. Na 

 MusscHENEROEK, die te Leyden in de vorige eeuw eenige pogingen 

 deed, om dit zeer nioeijelijke element naauwkeurig te bepalen, 

 lieeft niemand, voor zoo verre mij Ijekend is, zich daarmede 

 onledig gehouden tot op wijlen den Luitenant-Generaal krayen- 

 HOFF, die in hoogen ouderdom, maar met al het vuur der jeugd, 

 en door echt wetenschappelijkeu geest bezield, de dagen zijner 

 rust aan een' zeer moeijelijken en langdurigen arbeid toegewijd, 

 en te Nijmegen van 1827 — 1830 eene zeer schatbare reeks van 

 waarnemingen over Declinatie en Inclinatie Ijeide gedaan heeft. 



Aan de kennis van de rigling der kracht moet zich eindelijk 

 nog paren de kennis van hare grootte. Langen tijd wist men, dat 

 onze aarde als een magneet beschouwd kou worden , die in des- 

 zelfs onderscheiden pnnlen volgens verschillende rigtiiigeu Averkt; 

 maar de grootte van het uitgeoefend vermogen, de intensiteit 

 dier werking, ziet daar, waar men, vreemd genoeg, nimmer om 

 dacht, totdat de Ixjrocmde von udmeoldt, die zoo veel verholen 

 bronnen van kennis deed ontspringen , ook hier een nieuw en 

 Ixjlangrijk veld van nasporingen aanwees. Hij zelf was de eerste, 

 die het betrad, en, door zijne waarnemingen in Europa met die 

 in Amerika te vergelijken, leerde, dat de magneetkracht der aarde, 

 wel verre >aii overal dezelfde te wezen, in grootte even als in rigting 

 verandert; dat zij in hel algemeen, gaande van den Aequator naar 

 de beide Polen, toeneemt, maar volgens wetten, die alleen weder V 



door uitgestrekt en langdurig onderzoek kunnen worden aan liet 

 lil lit gcbragi. Hel is J)ijkans ougeloofelijk, mol wal Jiclangslclling 



