110 OPENBARE VERGADERING DER EERSTE KLASSE. 



gen , dat ter bepaling van dit gewiglig punt twee wegen open- 

 staan. De eene is deze: men vergelijkt de kraclit van de eene 

 plaats met die eener andere, b. v. die te Leyden met die te 

 Londen, Parijs; men traclit dan de vraag te beantwoorden, hoe 

 veel malen de kracht te Leyden grooter of kleiner is, dan in een 

 der laatstgenoemde punten. Deze handelwijze is eene betrekke- 

 lijke, zeker niet geheel te verwerpen, daar zij, goed uitgevoerd, 

 ons ten minste een getrouw overzigt geeft van de verhouding 

 der krachten in de verschillende punten van het oppervlak der 

 aarde. Maar zij leert ons niets van de volstrekte grootte der 

 kracht in één éénig punt. Zij beslist niet, of die kracht daar 

 groot of klein is , en met den tijd verandert of niet. In zóó verre, 

 om van gcene andere moeijelijkheden , van deze handelwijze on- 

 afscheidelijk , te spreken, staat zij aanmerkelijk achter die, welke 

 wij aan de genie van gaxiss verschuldigd zijn , en waardoor beide 

 deze vragen slrikt naauwkcurig kunnen worden beantwoord. 

 Deze laatste geeft ons dan de volstrekte of absolute Intensiteit, die 

 wij eigenlijk behoeven. 



Beide handelwijzen zijn door mij voor Leyden gebruikt gewor- 

 den. Door de vriendelijke Imlp en medewerking van den Heer 

 RYKE , Prof. te Maastricht, is het mij mogelijk geweest , de Inten- 

 siteit te Leyden met die te Brussel , en daardoor met die op alle 

 andere plaatsen, waar zoodanige waarnemingen gedaan zijn, te 

 vergelijken, en wel zóó, dat ik vertrouwen kan eene grootere 

 uaauwkeurighcid bereikt te hebben, dan gewoonlijk verkregen 

 wordt. De Intensiteit toch verandert even als de rigling van dag 

 tot dag, van uur tot uur, van oogenblik tot oogenblik. Een 

 naauwkeurig onderzoek gedurende de maanden Jiilij en Augustus 

 1839, dagelijks, en wel elke twee uren, van 's morgens 6 tot 

 's avonds 8 ure, opzettelijk in het werk gesteld, heeft mij geleerd, 

 dat deze veranderingen, zelfs l)ij de kleinere magnceinaaklen , die 

 men gewoonlijk tot bepaling van relativc Intensiteit gebruikt, zeer 

 duidelijk inerkljaar zijn, en niet wel, zoo als nieest gebeurt, mogen 

 verwaarloosd worden. Want onder al het onregelmatige en wis- 

 pelturige, waardoor ook deze variaties zijn gekenmerkt, komt 

 toch die eenvoudige regel zonneklaar voor den dag, dat «Ie 



