de gewone verklaring der twee Groitdvergebjkiiige». 119 



de verhouding van twee bewegingen , d. i. dus van iwee gelijk- 

 soortige grootlieden , uitdrukken. 



Gaan wij de bepalingen na, die, in de Natuurkimde of Dy- 

 namica, van Tijd, als element der beweging, gelijk men het 

 noemt, gegeven worden, dan vinden wij weinig, dat ons bevredigt. 

 Sommigen, gelijk carnot , zwjgen er van, misschien omdat zij 

 met hem van oordeel zijn , dat de zaak te duidelijk is om bepaald 

 ie worden. Anderen als bidt (Préc. élém. T. 1, p. 68) volgen geheel 

 of gedeeltelijk la place , die van den Tijd zegt : (Expos. du Syst. 

 du Monde, Ch. 3. L. I.) «Ie temps est pour nous l'impression 

 que laisse dans la mémoire une suite devènemens, dout nous 

 sommes cerlains que l'existence a été successive." Deze uitdruk- 

 king , die meer eene metaphysische dan natuurkundige Ideiu- heeft , 

 is zeker, naar het mij voorkomt , voor eene Algebraïsche teekea- 

 spraak niet geschikt. Zij laat ons in het onzekere , wat wij eigen- 

 lijk onder de letter T in onze vergeUjking S = j- te verstaan hebben. 



Mogt aan mij eene definitie van tijd, in een' natuurkundigen 

 zin , d. i. in zulk een' zin , die met andere natuurkundige waar- 

 heden of beginselen strookt, gevraagd worden , ik zou geen oogen- 

 blik aarzelen met te antwoorden : Tijd is eene eenparige bewe- 

 ging , en als zoodanig de maat of standaard , waarmede andere 

 bewegingen worden vergeleken. En ziet hier, M. H. ! hoe ik zou 

 trachten, deze definitie te regtvaardigen. 



Beweging is eene grootheid , want zij kan grooter en kleiner 

 worden , zij is vatbaar voor vermeerdering en vermindering. Ver- 

 schillende bewegingen kunnen daarom onderling worden verge- 

 leken en afgemeten; men behoeft daartoe, even als in andere 

 gevallen, eene maat of éénheid, die noodzakelijk met de te meten 

 grootheden gelijksoortig zijn moet. Welke die maat overigens zij, 

 is tamelijk willekeurig , zoo zij slechts aan de voorwaarde beant- 

 woordt van steeds standvastig dezelfde ie zijn. Om dus bewegingen 

 onderling ie vergelijken , en derzelver betrekkelijke grootte te bepa- 

 len, kieze men cenige andere standvastige beweging tot maat, tot punt 

 van vergelijking. Vroeger waren het onder anderen de zand- en 

 waterloopors , de scliaduwcn van zonnewijzers; later inzonderheid 

 de slingers, wier bewegingen, als even zon vele standvnslig op 



