178 OPENBARE VERGADEKING DER DEK DE KLASSE. 



Het was namelijk den Heer kikker voorgekomen , dal men 

 zich minder te beklagen heeft over de vele en uileenloopende 

 stelsels vau Wijsbegeerte in Duitschland, dan wel over de ge- 

 halte van vele derzelven , als waarin men zich vooral bepaalt 

 lot het metaphysisch gedeelte der Wijsbegeerte, hetwelk , behalve 

 het onzanienhangende , willekeurige, dikwijls phantastische eencr 

 opgewondene verbeeldingskracht , te veel botsends en tegenstrijdigs 

 bevat, dan dat het te verwachten zoude zijn, dat zich de Wijs- 

 begeerte daardoor tot den rang eener eigenlijk gezegde wetenschap 

 zou kunnen verheffen. In één punt schijnen echter al die stelsels 

 overeen te komen, dat zij, namelijk, dwars door zamengehoople 

 autinomiëu en antithesen , welke zij door synthesen trachten op 

 telossen, tot de waarheid pogen door te dringen. «Misschien," 

 zegt de Heer kinker, »is er slechts ééne hoofdantinomie, waarin 

 alle thesen en antithesen zamenloopen , namelijk liet Dualisme , 

 dat uit de beschouwing der tweeslagtigheid van ziel en llgchaain 

 voortvloeit , en ons verder opvoert tot de tweevoudigheid der 

 stoffelijke , en zedelijke , of geestelijke Natuur, in welke beschou- 

 wing de overhelling lot de eerste naar het Materialisme, die 

 tot de tweede naar het Spiritualisme voert. En hiertoe laten 

 zich wel nagenoeg alle overige stelsels terug brengen, naarmalc 

 in dezelve het een of het ander beginsel als heerschende zich 

 voordoet." 



Na eene beschouwing van eenige dogmatische stelsels vóór kant, 

 in welke het gezegde Dualisme nu eens tot Scepticisme dan we- 

 der tot Dogmatisme, ofwel tot Mysticisme leidde, vestigde ))ij- 

 zonder de critische methode van kant des sprekers aandacht. De 

 Wijsbegeerte vertoonde zich daarin als een stevig architectonisch 

 vollooibaar gebouw, waarvan echter kant ongelukkig slechts ('('•n' 

 vleugel aan de zijde onzer voorvvcrpelijke kennis optrok, tor^vijl 

 de onderwerpelijko vleugel, in zijne Critiek der zuivere Rede, 

 niet eens begonnen werd; aan welke onvoltooidheid men het 

 te danken had , dat ficute en schelling ieder weer een ander 

 Dogmatisme tot stand bragteu. Na voorts nog liet Dogmatisme bij 

 de Franschcn , bijzonder bij vfCTon cousin, dk imooMR en azais, 

 beschouwd te liel)!)cn , grcfl He lieer kinkkr zijn voorucmon ic 



