Cosmographie der Ouden. — M. AureJ. Antomims. 201 



Wat voorts de Romans der 3''° en 4''° soort betreft, mag de Klasse, 

 volgens aan haar gedane toezegging , later van den Heer van Lim- 

 burg BRoinvER de beschouwing derzelve l)lijvea verwachten. 



De Heer karsten deelde een Overzigt mede van de Cosmo- n i-ci.r. isio 

 graphie der Ouden , of van onderscheidene stelsels van de wor- 

 ding van het Heelal tot op copernicus. 



Reeds de oude Egyplenaren hadden de beweging en den loop 

 der hemelsche ligchamen al zeer naauwkeurig gadegeslagen ; 

 doch omtrent de wording der wereld hadden zij niet dan zeer 

 duistere begrippen. De Grieken gingen te dezen aanzien, door 

 hunnen wetenschappelijken aanleg geholpen , vrij wat verder. 

 Delphi was hun het middelpunt of de navel der aarde; de 

 Hemel, een gewelf over de aarde uitgebreid, welke zelve dooi- 

 den Oceaan was omgrensd. Zoo bij uomerus en hesiodi:s. Do 

 Jonische Wijsgeeren Ijleven daar niet ])ij stilstaan. De bolronde 

 vorm der aarde werd door hen echter nog niet vermoed. De 

 Italische school van pvthagoras merkte overal in de Natuur 

 gelijkmatigheid en evenredigheid op. Liefde verbond, volgens 

 p.tRMENroES, die het hoofd was der Eleatischo school, alle he- 

 raelligchamen. Maar de Cosmographie van puilolaus den Ta- 

 reutijner verdient bijzonder de aandacht. Hij is zelfs door som- 

 migen als de voorlooper beschouwd van copernicus. Hij was 

 ecluer geenszins de stichter der leer, dat de aarde om de zon 

 wentelt: want, volgens hem, wentelen en zon en aarde en andere 

 planeten om zeker hemelsch vuur, hetwelk echter voor onze 

 oogen onziglbaar is. Bij aristarcuus, een' voornaam Sterrekun- 

 dige onder de Ptolemeën , vindt men eerst de grondslagen van 

 het stelsel van copernicus. Beiden echter stonden op zich zelve. 

 Copernicus was met de leer van aristarcuus onbekend gebleven. 

 Tot in de 1 5''° eeuw bleef echter het stelsel van ptolemaeus gel- 

 den. Eerst toen de leer van copernicus door galilei en rkppler 

 was toegelicht, mogt zij de nevelen van duisternis en onkunde 

 geheel doen verdrijven. 



Len andermaal sprak de Heer karsten over den voortreffelij- ^, „ . .„., 

 ken Keizer ia. aurelius antoninus. Het was een allergelukkigslc 

 lijd, die van zijne regering. Voor Letteren, Wetenschappen, 



14 



