Over Zelfstandigheid in ^P^^lenschappoii en letteren. 251; 



kingen eu navorschiugeu , ea spreekt door ons woord en schrift, 

 CU al wat wij vermogen tot stand te ])rengen, liet is niet meer 

 dan een luchtig gehouw,. dat allen zamenhang , éénheid en hechtri , 

 heid mist en als zigtbaar teeken van gemis aan zelfstandigheid 

 tegen ons getuigt. 



Er bestaat echter eene nog grooter miskenning vim het wczeu 

 der zelfstandigheid, weshalve ik mij gedrongen voel hierJjij te 

 voegen, dat zij evenmin gelegen is in de zucht om van anderen. 

 af te wijken, als in de neiging om anderen te volgen. 



Er liggen in onze natuur twee beginselen, die, hoe tegen- 

 strijdig op zich zelve, nogtans krachtig in ons werken; het is 

 de zucht om van allen, en de neiging om van niemand af te 

 wijken. De eerste wordt bij ons opgewekt door een gevoel van 

 kracht, de laatste is het leeken \an zwakheid; de eerste schept 

 heilagen in gestadige woeling en onrust, de laatste in rust en 

 gemak ; de eerste gaat gepaard met losheid van het oordeel van 

 anderen, de laatste voedt daarvoor een' overdreven' schroom; 

 de eerste kan, bij veel bedenkelijks , nogtans veel goeds voort- 

 brengen : de laatste laat van hare werking bijkans geeno sporen 

 achter ; de eerste verheft den mcnsch in het oog der wereld : 

 de laatste beperkt zijnen naam tot zijnen naasten kring. Zulk 

 eene afwijking is edel, maar zij kan gevaarlijk worden en is 

 in hare ontaarding niet niccr dan een even belagchelijk als vruch- 

 teloos jagen naar oorspronkelijkheid. Dan stelt men zich lot be- 

 ginsel en wet, zoo weinig mogelijk aan te nemen van hetgeen 

 anderen hebben gevonden, terwijl men zich bij voorkeur hecht 

 aan al wat het meest van hen afwijkt. Hoe grooter de man, 

 tegen wien men meent te kunnen opstaan , hoe zwaarder de ver- 

 zoeking; hoc gewigtigcr de zaak, hoe schitterender de roem; 

 hoe vreemder het gevoelen, hoc treffender de werking. Begin- 

 selen en regelen in het beoefenen van Wetenschappen en Lette- 

 ren zijn dan niet langer in dcrzelvcr nutiua- eu wezen gegrond, 

 maar heeten lastige banden voor den vrijen geest, die zich zelven 

 ten regel is, en tlicoriccn , met scherpzinnigheid afgeleid en door 

 ondervinding beproefd, dalen af tot onlcerende hulpmiddelen 

 voor het genie, dal zich zelf ccncn weg weel ic bnneii. Dan 



