305 



If^ aarnemingen over den met de diepte toenemenden 

 warmtegraad in den Artesischen put op de Nieuwe Markt 

 te Amsterdam , 



DOOK 



W. S. S W A R T. 



Het is bekend , dat overa! , waar men tot eenige diepte onder 

 de oppervlakte der aarde is doorgedrongeu , eene gestadige ver- 

 meerderiug van warmtegraad is waargenomen. De akademische 

 verhandeling van den Heer a. vpolik, Disputatio pliysica inaugu- 

 ralis de calore teüuris infra superjiciein augescente, 1830, leert 

 ons daarenboven, dat sedert bijkans eene eeuw (1744) waar- 

 nemingen inxoiiderlieid in melaalgroeven en steenkolenmijnen 

 in de meeste landen van Europa met gi'oute vlijt en naauw- 

 gezetheid door beroemde geleerden, bekwame bergbouwkundigen 

 en anderen zijn in liet werk gesteld, dat men tot 700 N. E. en 

 daarover onder de oppervlakte is doorgedrongen , dat men die 

 vermeerdering overal beeft aangetroffen , docb zoo ongelijk , dat 

 de diepte, welke aan eene tempcratuurverliooging van éénen graad 

 van cti.siüs beantwoordt, van 15 tot 174 N. Ellen afwisselend is 

 bevonden, terwijl nogtans eene diepte van 20 tot 50 N. E. de 

 meeste gevallen insluit, en de diepte door den eerstbekenden 

 waarnemer aangegeven, te weten van 30 Ellen, de gemeenzaamste 

 is. De waarnemingen op Artesische putten in het werk gesteld, 

 deden de diepte, tot do gemelde temperatuurverandering l)elioo- 

 rendc, als van 20 tot 40 N. E. afwisselende kennen, terwijl het 

 aan de Heeren fremeby, van bees, van beek en rueb in Junij 1834 

 niet gelukt was eene noemenswaardige tcrnperatuur-verliooging 

 waar te nemen in den Artosischen put te Xeysl , die toen eene 

 diepte van 104 N. E. had bereikt, noch ook aan den Heerc. moll, 

 die in December dcszclfden jaars daartoe zich moeite had gegeven. 



