16 OVER DE OORZAKEN DER ZELFONTBRANDING 



eenc hoeveelheid van ÖO kl. zamen zijn; hij minder hard gegloeide koolpoe- 

 der-soorten moet daartoe eenc grootere hoeveelheid vooihanden wezen. 



Des te zekerder en sneller zal de zelfonlhrandiiig ontstaan, naarmate er min- 

 der tijd verloopt, tusschcn het hranden van de kool en het fijnmaken. 



Niet slechts wordt er dampkringsluclit gevorderd voor de zelfonihranding van 

 kool, maar de lucht moet ook vrijen toegang hehhen; met de lucht wordt ook 

 waterdamp uit de lucht opgenomen. 



Onder het fijnwrijven van kool wordt de lucht niet veranderd. 



Zwavel en salpeter verminderen het vermogen van kool, om lucht op te ne- 

 men tot onthranding; toch wordt er lucht door gecondenseerd en warmte 

 hierbij vrij gemaakt. Daarom raadt hij aan, niet Ie veel versch bereid meng- 

 sel van dien aard bij elkander te bewaren, na de menging. 



Uit de proeven van Aiibert vloeit dit belangrijke resultaat voort, dat zeer 

 lijne verdeeling en groote hoeveelheden koolpoeder twee voorwaarden zijn ter 

 zelfontbranding. 



Beide punten vloeijen ook voort uit onderzoekingen van IIadfield (Phil. 3Iag. 

 Tom la p. 1), die gevonden heeft, dat kleine hoeveelheden zelfs van zeer lijn 

 kolenpoeder, om van zelf te ontvlammen de temperatuur van kokend water be- 

 hoeven. Ook hij vond, dat in groote massa's poeder van kool, de ontbranding 

 op eenigen afstand onder de oppervlakte aanving. 



Behalve de proeven van Aubert en Hadfield zijn er bovendien op last der 

 Pruissischc Begering andere onderzoekingen daarover in het werk gesteld, Ie 

 vinden in Joiini. für Pr. Chemie i'ftH Erdmann en Schweigger-Seidel, 1850, 

 Hd. 9 S 101. Wij gaan echter deze meei-endeels met stilzwijgen voorbij, 

 hoezeer zij menige bijzondere omstandigheid, die op het al of niet te voorschijn 

 brengen van zelfontbranding in koolpoeder van invloed zijn, nader doen kennen. 

 In de hoofdzaak komen de uitkomsten met die van Axjeert overeen; vooral ook 

 in de aanwijzing der plaats, waar de meeste warmte ontwikkeld wordt. lu de 

 IVuissische proeven was dit 5 duim onderde oppervlakte en in het midden onder 

 ilic oppervlakte. Naar onderen en naar de randen van bet vat, waarin het kool- 

 poeder bevat was, nam de temperatuur steeds af. De ontbranding geschiedde 

 dus ook hier op eenc plaats, waar de luclit kon toetreden, maar waar de uit- 

 straling der warmte door boven geplaatste lagen belemmerd was. Hier ontstaan, 

 werd zij noodwendig naar de oppervlakte overgedragen en in zijdelingsche rig- 

 ting verspreid. 



Van deze uitkomsten willen wij er eene mededceh-n, waaruil het blijken kan. 



