VAN STOFFEN, IN SCHEPEN GELADEN. 19 



voorts worden zij meer of min verkoold, poreus, en kunnen zij zuurstof der 

 lucht verdigton. Voorts worden er zuurstof-armere producten gemaakt van 

 vlugtigen aard — stoffen uit de grootc reeks der brandige vlugtige producten — 

 welke in aanraking met zich in de verkoolde sloffe verdigtend en daarbij warmte 

 ontwikkelend oxygenium, tot zelfontvlamming worden in staat gesteld. 



Van zeer groot gewigt is de zelfontbranding, die vette ligchamen ondergaan 

 kunnen; wij willen, ten einde deze in het licht te stellen, de vette eerst 

 beschouwen ten aanzien van hun vermogen, om gassen te verdigten. 



De vette ligchamen kunnen, ten opzigte der hoedanigheid, om zuurstof op 

 te nemen, in twee groote klassen gesplitst worden. Nemen wij ten voorbeelde 

 de vette oliën. Men onderscheidt deze in droogende en nict-droogende. Van 

 de eerste maakt men verwen en vernissen; van de laatste niet. De eerste 

 droegen niet aan de lucht, dat is verliezen geen water; maar zij worden toch 

 vast, eerst met eene huid bedekt, en later wordt de geheele massa taai en 

 eindelijk hard. De laatste worden aan de lucht zuur; men noemt dit rans worden. 

 Tot de droogende oliën behooren: lijnolie, hennepolie^ notenolie, papaver- 

 olie, ricinusalie, olie van belladonna-zaden, van crotonzaden, van tabakzaden, 

 van de zaden van Pinus abies, sylveslris, picea, van de zaden van den druif, 

 van zonnebloemen. 



Tot de niel-droogende : boomolie, amandelolie, raapolie, bcuknotenolie, kool- 

 zaadolie, hazelnolenolie, olie van pruimenpitlen, mosterdolie. 



Beide deze soorten nemen zuurstof uit de lucht op, maar de niet-droogende 

 op andere wijze dan de droogende. Do niet-droogende in den regel voort- 

 durend en langzaam; de droogende soms in langen tijd weinig of niets, dan 

 eensklaps veel en worden daarbij dan vast. Hierbij worden koolzuur en wa- 

 terstof uitgedreven en de temperatuur verhoogd. 



De Saussure heeft vooral dit verschijnsel bestudeerd. De niet-droogende 

 volgende oliën namen in twee maanden dagelijks in volumina aan zuurstof 

 op: aniandel olie j volumen, boomolie 1^ volumen; terwijl de droogende op- 

 namen: in eene maand henncpolie o maal haar volumen, en in eene week no- 

 tenolie 8 maal haar volumen. 



Hij vond dat deze opslorping zoo wel bij 10' C als bij 20' G bestond, en 

 derhalve niet geheel van de temperatuur afhankelijk was. Maar ojimerkelijkcr 

 is de waarneming, dat deze opslorping van zuurstof eenige maanden zoei- tiaag 

 kan voortgaan en dan eenskla|)s kan klimmen. Eene laag notonolie had bij 

 8 maanden boven kwik met zuurstof in aanraking gelaten; gedurende dien tijd 



11* 



