'22 OVER DE OORZAKEN DER ZELFONTBRANDING 



is met de zuurstof in scheikundige verbinding kunnen treden, onder versprei- 

 ding van warmte en licht. Maar zijn die vette oliën in een poreus weefsel 

 opgenomen, hetgeen zelf zuurstof verdigten kan, hetwelk aan de olie eene veel 

 grootere oppervlakte van aanraking met de lucht aanbiedt, dan kan, in eenen 

 gegeven tijd, de opslorping van ziuirstof veel sterker zijn, en zulk eenen graad 

 i)ereiken, dal de temperatuur hoog genoeg wordt, om olie en weefsel te doen 

 vlam vatten. De Saussure en anderen hebben dit verschijnsel volkomen toe- 

 gelicht; het is een geval van oxydatie van bewerktuigdc stoffen, in elk opzigt 

 gelijk staande met de voorbeelden der onbewerktuigde pyrophoren, waarvan 

 boven gesproken is. Condensatie en daarna scheikundige verbinding van de 

 zuurstof der lucht met het ligcliaam of de ligchamen, en daarbij verspreiding 

 van warmte en licht, verbranding, juist als bij het fijn verdeelde ijzer, of den 

 iduin-pyrophoor. 



Ten gevolge van deze verdigting en verbinding van de zuurstof der lucht 

 met geweefde, of in elk geval organische vezelstoflen, in den vorm van garen, 

 of in elk anderen, maar met eene zich oxyderendc vette stoffe bedeeld, is me- 

 nig onheil ontstaan, menige fabriek in de asch gelegd; menignwal zelfs ter 

 plaatse, waar het verschijnsel bekend behoorde te wezen, onverwachts onheil 

 ontstaan. En mogen de boven vermelde voorbeelden der besproken pyropho- 

 ren van meer scheikundigen aard schijnen, inderdaad minder in het gewone 

 leven worden waargenomen: het laatslgemeldo verdient even als dat van kool- 

 poeder alle overweging, want het komt in het gewone leven veelvuldig voor. 



Het zou gemakkelijk genoeg wezen, eene menigte voorbeelden aan te halen 

 van verbrande schepen en magazijnen en gebouwen, waarvan men den brand 

 aan zelfontbranding heeft toegeschreven van vette stoffen; maar zij passen in 

 ons onderzoek niet, omdat van de meesten de oorzaak der ontbranding niet 

 met die zekerheid is uitgemaakt, welke gevorderd wordt. Men kan er on- 

 derscheidene aangehaald vinden in Gehler's Phys. Wort. Bd. 10, Abt. i, S. 

 '250 en bij Thijssen Nat. Bijdr. I. i, p. 253. 



■ Maar alle waarde moeten wij hechten aan opzettelijk daarover genomene 

 proeven van deskundigen, proeven die juist naar aanleiding van verdachte 

 zelfontbranding, waardoor in het laatst der vorige eeuw Petersburg onder an- 

 deren geteisterd wprd, genomen werden door Czernischef, Georgi, Sommer 

 en anderen. 



De eerste zag •iO j)d. zwartsel, waarmede een uur lang 35 pd. hennepolic- 

 verf in aanraking was geweest en na het afgieten van deze verf in eene hang- 



