2A OVER DE OORZAKEN DER ZELFONTBRANDING 



vonndc van 12 duim lang en 10 duim dik. Dit werd nu in eenen ketel ge- 

 pakt en gesteld in een vertrek van 20°. Na drie uren begon er zicli reeds 

 een brandige reuk te ontwikkelen^ die steeds toenam en den volgenden dag 

 zeer sterk was. Bij bot openen van den ketel ontvlamde bet gebeel. 



Soortgelijke proeven liadden dezelfde gevolgen, boezeer niet altijd. Zij le- 

 verden allen deze uitkomst, dat met lijnolie doortrokken voorwerpen, na eerst 

 aan eene hoogere zonnewarmte blootgesteld te zijn geweest, daarna in eene 

 veel lagere temperatuur geplaatst zijnde, binnen weinige uren in brand geraak- 

 ten, maar in gesloten vaten slechts lot smeuling kwamen, die zich door bran- 

 (ligen reuk openbaarde. 



Zaagsel, houtspaanders, stroo, werk, bastmatten on andere voorwerpen ver- 

 hielden zich op dezelfde wijze, mits met lijnolie bedeeld. 



Sommer schijnt, even als zijne voorgangers, te voel gehecht te hebben, aan 

 opsluiting der voorwerpen tot een pak, aan zamen-vouwing en oprolling, om 

 daardoor eene soort van broeijing te veroorzaken. liet is zoo: bij zamenpak- 

 king is de afstralende Avarmte minder, en de vcrhoffing der temperatuur door 

 de opgeslorpte zuurstof grooter, terwijl de opgeslorpte zuurstof, ook in het 

 midden van het pak opgenomen, een luchtledig vormende, weldra door nieuwe 

 lucht kan worden aangevuld. Maar in geen geval mag hier aan broeijing ge- 

 dacht worden, zoo als bij hooi; niet aan scheikundige werking, ten gevolge 

 van omzetting van bewerktuigde stollen, waardoor het eigentlijke broeijcn tot 

 stand komt. 



Hoezeer eenvoudig, is toch de opmerking van Sommer gewigtig, dat de 

 zonnewarmte daardoor zelfontbranding in overigens niet zclfontbrandbarc stoffen 

 kan voortbrengen, wanneer zij namelijk met vaste vetten doordrongen zijn. 

 Onder de smelt-temperatuur kunnen deze zich slechts traag oxyderen en komen 

 nooit tot zelfontbranding; boven de smelt-temperatuur — en velen smelten 

 in de warmte der zonnestralen — verhouden zij zich als oliën en kunnen 

 alzoo zclfonlvlamming veroorzaken, indien zij in linnen, katoen enz., opge- 

 nomen zijn. 



Aan de laatstgenoemde proeven sluit zich menig ander voorbeeld van ont- 

 vlamming van stofi'en, die echter volkomen van denzelfden aard is; b. v- 

 ihukkers-iidit is bekend, in dunne lagen over poreuse voorwerpen uitgebreid 

 zijnde, b. v. over papier, vlam te kunnen vatten. De werking is dezelfde, als bij 

 het linnen, met olie meer of min doordrongen; er heeft door de kool en de 

 olie (Ier drukkers-inkt zamcn, condensatie van de zuurstof der lucht plaats en 



