,")<) OVER DE OORZAKEN DER ZELFONTBRANDllNG 



rende, wordt overgeplant. Hooi, dat een weinig gebroeid lieeft, heeft andere 

 hoedanigheden verkregen, er is eene verandering voorgevallen in de bewerk- 

 tuigde bestanddeelen; er zijn stoffen verdwenen en daarvoor andere in do 

 |)laats getreden, zoo als bij de gisting van suiker, die verdwijnt en in alcohol 

 en koolzuur veranderd wordt. 



Tot het broeijen van het hooi is het noodig, dat het hooi niet droog zij ; 

 water ondersteunt de wisseling der bestanddeelen hier, zoo als in het geheele 

 organische rijk en in vele werkingen, die er tusschen ligchamen plaats heb- 

 ben. Het hooi moet dus nat zijn, om krachtig te broeijen. Voorts moet er een 

 weinig lucht toetreden lot de bestanddeelen van het broeijende hooi, een wei- 

 nig zuurstof, om de gemakkelijk ontleedbare ligchamen van het hooi, die, 

 waarvan, als bij de gist, de werking uitgaat, in staal van scheikundige om- 

 zetluig te brengen, in werkzaamheid te stellen. Is dit eenmaal door eene zeer 

 geringe hoeveelheid zuurstof geschied, zooveel als overvloedig tusschen za- 

 aiengepakt hooi gevonden wordt, dan gaat de werking voort als de gisting 

 van suiker, er ontslaat scheikundige wisseling van stollen en daarbij wordt 

 warmte ontwikkeld. 



Aangaande de zelfontbranding, door broeijen veroorzaakt, valt vooreer.st op 

 te merken, dal allerlei voorwerpen van organischen aard, die nog omgezet kun- 

 nen worden, verhooging van temperatuur bekomen bij die omzeiling. Duiven-. 

 jnesl en paardenmest, onder de mestsoorten welligt hel meest, zoodal die zelfs 

 in brand kunnen geraken. Men noemt daarom dien mest heel, hoezeer hij dit 

 vermogen verliest door verdeeling over het land. Hij beval zeer veel ammoniak, 

 en mag in dien zin heel genoemd worden voor de planten, niet door te broeijen. 



Tot do voorwaarden van broeijing in dezen zin, bchooren: eene zekere 

 warmte, — elke gisting behoeft die, deze insgelijks; vocht, — hetzij in do 

 lucht, hetzij in de voorwerpen zelve voorhanden ; voorts rust der voorwerpen 

 en zamenpakking, het liefst in groole hoeveelheid. 



Onder deze omstandigheden broeijen zeer vele planlendeelen, die bij het 

 ontbreken van eene dier omstandigheden tot geene broeijing geraken. De 

 warmte is noodig voor hel opwekken der scheikundige werkzaamheid; maar 

 eene hoogere temperatuur dan de gemiddelde des dampkrings in deze streken, 

 is er niet voor noodig. Het vocht, het water dient, om aan de in wisseling 

 vcrkeerende deelen beweging aan Ic bieden; zamenpakking bevordert hel be-> 

 waren der eenmaal ontwikkelde warmte, en rust is noodig, om de werking 

 ongestoord te doen voortgaan. 



