VAN STOFFEN, IN SCHEPEN GELADEN. ol 



Katoen, hetwelk in droogen staal niet het allerminste hroeit, geraakte ilen 

 5Qsten jVovember 1810 in massa in brand, terwijl het in geheel van water 

 doordrongen balen in een magazijn te Marseille bewaard werd. {Gilb. Ann. 

 Bd. 65, S. AAL) 



Dat die warmte zoo hoog kan stijgen in het midden van hooibergen, waar 

 eene dikke laag de afkoeling door de lucht van alle kanten belemmert, dat 

 een ingebragt ijzer zeer heet wordt, is bekend; het wordt als proel'middol 

 gebezigd; ja de temperatuur van broeijend hooi kan stijgen tot die, waarbij 

 liet, onder ontwikkeling van warmte en licht, met de zuurstof der lucht ver- 

 bonden wordt, dat is, waarbij het verbrandt. Het geheele verschijnsel berust 

 in den aanvang op scheikundige wisseling der bestanddeelen van het hooi, 

 juist als bij de gisting. Daaruit alleen ontstaat de temperatuurs-verhooging, die 

 nu het hooi, dat met dampkringslucht omgeven is, doet vlam vatten, als werd 

 het door een gloeijend ligchaam genaderd. 



De kennis aan het verschijnsel van zelfontvlamming, hetwelk wij in het 

 voorbeeld van broeijend hooi kortelijk hebben ontwikkeld, is in de toepassing 

 van groote waarde. Hooi is gedroogd gras, eene gedroogde plant, zulk eene 

 plant, die door niets bijzonders gekenmerkt is ten aanzien van het zooge- 

 naamde broeijen; integendeel, zeer vele, de meeste planten ondergaan onder 

 dezelfde omstandigheden hetzelfde, sommige zelfs in hoogere mate, zoodat zij, 

 hetgeen het hooi in groote massa slechts aanbiedt, reeds in veel kleinere 

 massa vertoonen. 



De voorwaarden tot zelfontbranding zijn evenzoo bij deze voorwerpen af- 

 hankelijk van omstandigheden, als in de gevallen der bovengenoemde eersl<^ 

 rubriek. Hier, b. v. bij het hooi, heeft de hoeveelheid vooral invloed: hoe 

 grooter die hoeveelheid, hoe sterker de broeijing; want des te minder zal de 

 afkoeling zijn door de omgevende lucht. Hoe meer de lucht van de geheele 

 massa is afgesloten, hoe sterker de broeijing; men boort midden in den hooi- 

 bci'g luchtkanalen, om de broeijing geheel te voorkomen. 



Het omgekeerde zien wij bij de pyrophoren. Daar moest juist de aanra- 

 king met de lucht overvloedig zijn, om tempera tuurs- verheffing tot ontbranding 

 te doen ontstaan, terwijl bij afsluiting der lucht die temperatuurs-verhooging 

 niet ontstaan kan. 



In den grond staan derhalve deze twee soorten van zelfontbranding tegen 

 tïikander over. Doen zij dit ook in de toepassing? Neen, hier naderen zij 

 elkander weder in menig opzigt. Wanneer namelijk eenmaal tcmpcratuurs- 



