VAX STOFFEN, IN SCHEPEN GELADEN. öd 



wij, bij eene lagere luchttemperatuur, er de warme waterdampen als nevel van 

 zien ontwijken. Eene aanzienlijke verhooging van temperatuur heeft hier plaats, 

 ten koste van de scheikundige wisseling der bestanddeelen, van het dus ge- 

 noemde broeijen; maar tot ontvlamming komt het niet, omdat de massa veel- 

 al te vochtig is. 



Onder de producten van planten zijn er velen, die als versch hooi schade- 

 lijk zijn, uit het onderhavige oogpunt. Bewerkt en gezuiverd katoen, mctgeene 

 stoffen doortrokken, mist deze hoedanigheid. Het aldus bereide katoen is bij- 

 na zuivere plantencellenstof, het mist de als gist werkende ligcliamen; zulk 

 katoen broeit dan ook niet, indien het met niets is gemengd of bedeeld. En 

 komt het tot zelfontbranding, dan is dit het gevolg van ingemengde stoffen, 

 b. V. eene oxyderende olie; het ontbrandt dan niet door broeijing. 



Maar ruw linnen of hennip of vlas, het weefsel van koffijbalen en ruw ka- 

 toen en vele voorwerpen van dien aard, waarin die als gist werkende stoffe 

 wel gevonden wordt, kunnen inderdaad die zelfde broeijing ondergaan. Van 

 dezen geldt alles, wat van het hooi gezegd is, mits zij daartoe niet te oud' en 

 meer of min vochtig zijn. Opeengepakt wordt er dan in hen eene verhoogde 

 temperatuur ontwikkeld, die tot vlam kan overslaan, onder vrije toetreding 

 der lucht. 



Het is zoo, men ziet die broeijing in die voorwerpen veel zeldzamer ont- 

 staan dan bij het hooi, maar de reden daarvan is eenvoudig. Vooreerst ko- 

 men er niet zoo vele, voor broeijing vatbare stoffen in voor als in hooi, ten 

 andere Avorden zij in den regel, ouder zijnde, zamengepakt, en eindelijk, het 

 ruwe katoen uitgenomen, zeldzaam in die hoeveelheid zamengebragt, waarin men 

 hooi verzamelt. Ziedaar dan de reden van de verschillen; accidentele ver- 

 schillen bestaan hier, geene essentiële, en wij mogen dus dit gedeelte van ons 

 verslag besluiten met de algemeene opmerking: «Dat plantaardige, meer of 

 wmin versche, niet geheel drooge ligchamen, in het algemeen de hoedanig- 

 ))heid hebben van te broeijen en soms zulk eene broei-tempcratuur kunnen 

 «ontwikkelen, waarbij zij, onder vrije toetreding der lucht, vlam kunnen 

 «vatten". 



Onder deze voorwerpen zijn er die dit veel sterker doen dan anderen, an- 

 deren wederom die dit veel minder doen, sommige zijn nimmer in staat, om 

 vlam te vatton. Wij zullen ze later, zoo veel in ons is, onderscheiden. 



In dit onderscheid kinuieu bezwaren voorkomen, zoodat het soms moeije- 

 lijk zal zijn uit te maken of eene organische stoffe door broeijing, of door enkel 



16 



VEEHAND, DER KONINKI.. AKADEMIE, DEEI. 1. 



