VAN STOFFEN, IN SCHEPEN GELADEN. OÖ 



maar behoeven daartoe toch uitwendige ondersteuningsniiddelen. Zij alle 

 kunnen door eene vlam of een heet ligchaam ontvlammen, maar ook op an- 

 dere wijze, en die andere M'ijze heeft aanleiding gegeven, ze onder de zelf- 

 ontbrandbare op te nemen, hoezeer ten onregte. Wanneer toch door eenen 

 slag of stoot, door wrijving warmte wordt opgewekt, en eene stoffe of een 

 mengsel vat daarna vlam, dan kan men niet zeggen, dat er zelfontvlamming 

 bestaat. De slag of het wrijven heeft warmte te voorschijn geroepen, wel 

 minder warmte dan eene naderende vlam zou voortbrengen, maar warmte in 

 genoegzame mate, om eene beginnende scheikundige wisseling der deelen van 

 het ligchaam op te wekken, waardoor dan op nieuw warmte vrij wordt en 

 deze zoo hoog klimt, dat het geheel ontleed, gewijzigd wordt, onder versprei- 

 ding van warmte en licht. 



Uit het oogpunt der toepassing is deze reeks van verschijnselen van veel 

 waarde; wij -willen er daarom nader bij stilstaan. 



Door eenen slag of stoot kan buskruid ontvlammen. Men brenge buskruid in 

 eene afgeslotene ruimte en stoote er met een hard ligchaam krachtig op, er 

 zal warmte ontwikkeld worden en van salpeter, zwavel en kool, de bestand- 

 deelen van buskruid, zullen, onder ontwikkeling van warmte en licht, ontslaan 

 zwavel-potassium, koolzuur en stikstofgas. Lucht of zuurstof is hiertoe niet 

 noodig. De wrijving van een stuk staal op vuursteen is genoeg, om buskruid 

 te ontsteken. 



De klasse der aldus voor ontbranding vatbare ligchamen is zeer groot; ge- 

 lukkig echter komen er weinige van in het gewone leven voor. 



Degenen, die vooral in aanmerking komen, zijn de fulminaten van zilver of 

 kwik, waarvan het laatste wordt aangewend ter vulling der percussiedopjes. 

 Men kan op fulminaat van kwik naauwelijks stoolen, of het geeft genoegzame 

 warmte (ook licht) om andere voorwerpen te ontsteken; niet slechts bus- 

 kruid, waarvoor de stolle der percussiedopjes wordt aangewend, maar alle an- 

 dere, gemakkelijk ontvlambare ligchamen. Men kent ze daaiom als hoogst 

 gevaarlijk. De door een slag of stoot ontplofl'ende stollen zijn door Aubert, 

 Pélissier en Gat-Lussac uitvoerig onderzocht {Ann. de Cli. cl de Phys. 

 Tom 42 imij. 5). 



Zwavel, koolpoeder en chloras-potassae. Op Berthollet's voorschrift werd 

 weleer daaruit te Esbonne buskruid vervaardigd; maar eene oiUploDing, on- 

 der zijne bereiding ontstaan, deed hiermede niet verdei' voor(gaan. Doojr 



eenen slag ontbrandt bet met geweld. 



IC* 



