VAN STOFFEN, IN SCHEPEN GELADEN. 57 



Tot die zelfde reeks behoort chloor-stikstof, eene druipbare sloffe, die 

 soms zelfs niet met eene pennenveer kan worden aangeraakt, zonder iievig te 

 ontploffen; stikstof-metalen, als dondergoud en donderzilver; nitro-picraten, 

 chrysamminaten en vele anderen, die den scheikundige telkens het leven be- 

 dreigen. Gelukkig zijn zij echter buiten de laboratoria weinig bekend. 



Maar van practische waarde is toch menige andere zelfstandigheid, die hiertoe 

 behoort, omdat, vooral in de laatste jaren, haar gebruik zoo zeer is toegenomen. 



Vooral behoort hiertoe de chloorzure potassa. Op zich zelf is dit zout alleen 

 bij sterke verhitting gevaarlijk: een slag of stoot zal het moeijelijk kunnen 

 doen ontploffen; maar met brandbare stoffen gemengd, heeft het soms slechts 

 eene ligte wrijving noodig, om vlam te geven en daarbij — ook zonder toe- 

 treding der lucht — eene zeer hooge temperatuur voort te brengen. 



Dit zout is datgene, hetwelk gevonden wordt aan de lucifers, die met ze- 

 keren slag verbranden; de lucifers, die rustig afbranden, missen het. 



Wordt chloorzure potassa met zwavel b.v. gemengd en in bladtin gewik- 

 keld en daarop met eenen hamer geslagen, zoo verbrandt het mengsel, dat 

 is, er wordt chloor-kalium gemaakt en de zwavel verbrandt in de zuurstof 

 van het zout. Er ontstaat ontploffing met vlam. Neemt men de proef met 

 chloorzure potassa en pliosphorus, zoo is de verbranding hevig ; meestal wordt 

 een deel pliosphorus brandend voortge worpen. 



Wij zijn aan Becquerel onderzoekingen verschuldigd aangaande de warmte 

 door wrijving opgewekt {Ann. de Ch. el de Phijs. Tom. 70 p. 524). 



Hout, tegen hout gewreven, geraakt in brand. Een alliage van twee deelen 

 antimonium en een deel ijzer, gevijld, geeft levendige vonken van verbrande 

 metalen. 



RuMFORT verkreeg eene temperatuur, waarbij hij water kon koken, bij het 

 uilhoren van een kanon. 



Maar al deze verschijnselen zijn genoegzaam bekend; wij spreken er daarom 

 niet nader over. Het vuunslaan berust geheel op de warmteontwikkeling door 

 wrijving. Men wrijft eensklaps een stuk staal tegen een harden steen, 

 men slaat kleine deeltjes staal van de massa af en de ontwikkelde warmte is 

 voldoende, om de afgeslagen staaldeeltjes zoo te verhitten, dat zij met voii- 

 keling in de zuurstof der lucht verbranden. 



Dat door wrijving alle vaste brandbare ligchamen in brand kunnen geraken, 

 is naauwelijks te betwijfelen; men heeft echter vele op deze wijze nog niet 



