Ö8 OVER DE OORZAKEN BER ZELFONTBRANDING 



oiilsloken. Bekend is het ontvlammen van hout, bij genoegzame wrijving; van 

 touwwerk over hout wrijvende en in vele andere gevallen. Door de wrijving 

 wordt tempcratuursverhooging voorlgebragt, voldoende om scheikundige wis- 

 seling van bestanddeelen op te wekken. Vermindering der wrijving, door vettige 

 ligeliachanien, voorkomt die temperaluursverhooging. 



In de scheikunde staan ontelbare voorbeelden opgeteekend vun ontbranding 

 door wrijving; b. v. wordt arsenicum-metaal, in vochtigen toestand, tot poeder 

 gewreven, zoo wordt het warm en geraakt in brand, dat is, het oxydeert zich 

 door de zuurstof der lucht, onder ontwikkeling van warmte en licht. (Journ. 

 de Pharm. 1827. p. 455). 



Wrijft men fijn verdeeld koper en zwavelbloemen in eenen mortier vlijtig 

 te zamen, zoo geraakt het mengsel in gloed en er wordt zwavelkoper ge- 

 vormd, dat is eene scheikundige verbinding. 



Maar in de toepassing is de kennis dezer stollen van minder waarde. Zoo 

 veel te meer is zij het vnn de lucifers. 



De lucifers, die met zekeren slag verbranden, zijn waspitjes of houtjes, die 

 aan het einde zwavel bevatten. Daaroverheen is een deeg gedroogd van 

 eene gekleurde stoiïe met fijn verdeelden phosphorus en poeder van chloorzure 

 potassa. Na drooging behoeft men, zoo als wij weten, dit mengsel slechts 

 zacht te strijken over eene scherpe oppervlakte, om het vlam te doen vatten, 

 waardoor dan de ondergeplaatste zwavel en daardoor het hout wordt ontsto- 

 ken, of wel het was, waaraan het mengsel gehecht is. 



Tot de aanvangende verbranding is de zuurstof der lucht niet noodig, wel, 

 om het hout of het was te doen ontbranden. Het mengsel zelf verdient dus 

 zoo zeer den naam van zelfontbrandbaar, als eenig ander; maar, daar het 

 zonder verhooging van temperatuur, door een heet ligchaam, door slaan of 

 wrijven opgewekt, niet ontvlamt, verdient het dien naam niet uit een zuiver 

 wetenschappelijk oogpunt. 



Men heeft in den aanvang bij het gebruik der lucifers vele bezwaren in 

 .sommige landen daartegen in gebragt, ze zelfs geweigerd te vervoeren, uit 

 vrees voor ontbranding. Van den anderen kant heeft men trachten aan te 

 toonen, dat men het gevaar overdreef, en b. v. geheelc balen met lucifers van 

 zekere hoogte geworpen, zonder dat zij vlam vatteden. 



Zulke proeven bewijzen niets, dan dat toen het ontvlammen niet ontstond. 

 Hel eenvoudig afslrijken van eenen lucifer leert voldoende, dat eene kleine 



