VAN STOFFEN, IN SCHEPEN GELADEN. 41 



bevrijden en levens om de warmte te verhoogen. Rookend salpeterzuur, met 

 sommige vetten of vlugtige oliën gemengd, geeft soms ontvlamming. In elk 

 geval ontstaat zij eensklaps en is in dezelfde mate hevig, waarin de hoeveel- 

 heden grooter zijn, die zamentreffen, h. v. peterselieolie met salpelerzunr. 



Bij deze mengsels is de zelfverbranding te gevaarlijker, omdat er zeer vlug- 

 tige brandbare zelfstandigheden in het spel komen, dezulken, die met vlam 

 verbranden; zoodat het verschijnsel den naam van zclfonlvlamming 'm dehoogsle 

 mate verdient, eene ontvlamming, die somtijds met ontploffing gepaard gaat, 

 vooral wanneer de hoeveelheden aanzienlijk zijn. Er ontstaat een zelfont- 

 brandbaar gasmengsel of een zoodanig mengsel van dampen, waardoor brand- 

 bare voorwerpen op eenen afstand kunnen worden ontstoken. De proeven, 

 ter demonstratie van het verschijnsel genomen, worden dan ook steeds met 

 kleine hoeveelheden der bijeen te voegen stoffen in bet werk gesteld. 



iMerkwaardig is hier al weder de phosphorus. Hij vat liglelijk vlam bij 

 verwarming en bij wrijving; in aanraking met sommige ligchamon, ook in de 

 gewone temperatuur, zonder verwarming of wrijving, b. v. wanneer phosphorus 

 in bromium gcbragt wordt. De proef kan zonder gevaar slechts met zeer 

 kleine hoeveelheden genomen worden, die van don-phosphorus in bromium 

 worden neder gelaten, en nog worden deze meestal onmiddellijk na de aanra- 

 king brandend uit het vloeibare bromium voortgeslingerd ; altoos ontstaat er 

 zelfverbranding, dat is, scheikundige verbinding der twee grondstoffen onder 

 ontwikkeling van warmte en licht, juist zoo als de vroeger genoemde pyro- 

 phoron vertooncn, wanneer zij met de lucht in aanraking komen. 



Gelukkig voor de zamenleving, dat er niet vele zulke voorwerpen in zijn 

 overgegaan, maar er zijn er toch, en hoezeer zij nu juist geene verbranding 

 met ontploffing voortbrengen, zoo geven zij toch verbranding en ontvlamming 

 met al hare gevolgen en verdienen daarom nader vermeld te worden. 



Mengt men poeder van ijzer met bloem van zwavel tot zekere hoeveel- 

 heid en bevochtigt men dit mengsel en stelt men het aan de lucht bloot, zoo 

 kan het vlam vatten en verbranden. Lemery heeft hierdoor meer of min de 

 onlbranding van vulkanen willen nabootsen. Daartoe kan het echter niet dienen, 

 omdat daarbij andere werkingen plaats hebben. Maar het verschijnsel verdient 

 onze overweging, omdat het in verband staat met werkingen, die somtijds 

 tot groot onheil leiden. 



IJzer en zwavel verbinden zich, onder toetreding van water, tot zwavel- 

 ijzer, hetwelk, met de lucht in aanraking, wordt geoxydeerd tot zwavelzuur- 



17 



VEIIIIAND. DEIt KONINKI,. AKADEMIE, DEEI. I. 



