44 OVER DE OORZAKEN DER ZELFONTBRANDING 



Over pyritueuse turf heeft Poiret cene uitvoerige onderzoeking medegedeeld. 

 (GiLB. Annalen Dd. 24^ S. 4G9, 1803). Wij mogen er hier niet over uit- 

 weiden, maar toch dit er van vermehlen, dat zij onder gehjke omstandigheden 

 als de zelfontbrandhare steenkolen in brand geraakt, namelijk door aan de 

 lucht blootgesteld, door water getroffen te worden. 



Eene onmiddellijke rol vervult het water in de ontwikkeling van warmte, 

 wanneer het zelf met ligchamen scheikundig gebonden wordt, b. v. bij ver- 

 dunning van vitrioololie met water, bij blusscbing van kalk en in vele andere 

 gevallen. Tot gloeijing klimt de hierbij ontwikkelde temperatuur, indien men 

 kalk van marmer neemt ; maar gebluscbt wordende gewone kalk kan altoos 

 zoo heet worden, dat er buskruid door ontvlammen, dat er dus zooveel meer 

 nog phosphorus en dus lucifers door ontstoken worden kunnen, en als zoodanig 

 verdient die Avarmteontwikkeling, welke bij de scheikundige verbinding van 

 kalk met water ontstaat, in de toepassing zeer overweging. Waar ligt ont- 

 brandbarc stoffen nevens kalk aanwezig zijn, behoeft er slechts water tot den 

 kalk te treden, om het verschijnsel zelfontbranding te doen ontstaan, dat is, 

 ontbranding zonder aangebragte hitte van een brandend voorwerp. 



In de boven aangehaalde verhandeling van Tiiijsseiv herinnert Irij, dat reeds 

 Theopiiuastus vermeldt, dat water, over kalk vloeijende, een schip kan doen 

 verbranden, en haalt hij twee gevallen aan van brand, in eene schuur en in 

 het huis eens leidekkers, veroorzaakt door het vlocijcn van water bij onge- 

 bluschten kalk. 



Wordt ongebluschte kalk nicl salpclerzuur of met zwavelzuur in eenen 

 dunnen straal overgoten, zoo ontstaat er eene veel sterkeic warmleontwikke- 

 linT dan bij het aanwenden van water. Magnesia, verscb uitgegloeid en met 

 zwavelzuur bevochtigd, geraakt aan het gloeijen. Geen van de in de werking 

 begrepen stoffen is voor verbranding vatbaar; het is eene warmte ontwikkeling, 

 ten "'evol"'C van scheikundige verbinding. Maar verbranding in den eigentlijken 

 zin des woords is niet andeis. Wanneer houtskool in zuurstof-gas verbrandt, 

 gebeurt er in werkelijkheid niets anders, dan wanneer zwavelzuur zich met 

 kalk of magnesia verecnigt; in beide gevallen wordt er eene scheikundige 

 verbinding gevormd, waarbij zoo veel warmte .vrij wordt, dat er licht bij ont- 

 wikkeld wordt, licht, hetwelk geringere warmte hoeveelheden niet vergezelt, 

 maar grootere, of, indien men wil, zich uit grootere hoeveelheden warmte 

 ontwikkelt. 



Onder de vloeistoffen, die aan brandbare ligchamen vlam kunnen mededcelen 



