C 113 ) 



„ iron might be rendered magnetical by percusfion; 

 „ but I am not avvare that the precife EtTcct of Posi- 

 „ tion has ever been fiiggested." Dat is: „ Tien maan- 

 „ den geleden had ik de eer aan de Koninklijke Maat- 

 „ fchappij mede te deelen, eene befchrijving van een 

 „ nieuw werktuig, om de helling der magneetnaald 

 „ te bepalen; thans neem ik de vrijheid de Maatfchappij 

 M aan te bieden, de afteekening en de befchrijving van 

 y, mijn beproefd werktuig, benevens de opgave van eenige 

 „ der belangrijkfte proefnemingen , daarmede gedaan , enz. 

 „ Velen der uitkom flen fchijnen mij uitermate nieuw 

 t, toe, enz. Lang was het bekend, dat ijzer doorwrij- 

 „ ven en flaan magnetisch kon gemaakt worden; doch 

 ff ik ben niet gewaar geworden , dat het ooit in de ge- 

 „ dachten gekomen is, om de naauwkeurige uitwerkin- 

 „ gen der pofitie waar te nemen." 



Dit werktuig door hem uitgedacht, om de helling 

 van de magneetnaald te vinden , rust op de volgende 

 beginfelen: Alle ijzer, dat niet magnetisch is, ver- 

 krijgt in alle (landen , door de natuur zelve , magneet- 

 kracht, dat is: het verkrijgt magnetifciie polen: bet on- 

 dereinde wordt , in onze gewesten , noordpool en het 

 boveneinde zuidpool ; want , wanneer men eene ijzere 

 (laaf, welke van zuiver ijzer is en volflrekt geene magneet- 

 kracht bezit, regt op en neder of in eenen anderen 

 ftand gehouden, bij eene kompasnaald brengt , dan zal het 

 eene einde de noordpool van de naald afftooten , tcnvijl 

 het andere einde dezelve aantrekt: deze polariteit is niet 

 permanent, maar veranderlijk; want keert men de ftaaf 

 om , dan zal hetzelfde uiteinde van de ftaaf» dat ftraks 

 Hz af- 



