( 58.S ) 



van den Natuiu'beschrijvei*, dan toch zeker eene wgze 

 van zien te zijn , welke hij niet kan ontwijken , indien 

 ten minste de vaststelling van algemeene grondregelen 

 hem ter harte gaat. Men herinnert zich , dat wij , hij 

 den aanvang van dit Geschrift, uitgegaan zijn van het 

 denkbeeld, dat de plaatsbewegiug alleen niet genoeg- 

 zaam is, om ons te doen weten, of eenig wezen zijn aan- 

 zijn bewust zij , of niet. De bepaling nu der oorzaak van 

 het nemen eener gekozene plaats wordt, ik zeg niet 

 moeijelijk, maar geheel onmogelijk , indien de waarne- 

 mer niet tevens d de uitwendige ooi'zaken, welke eene 

 verplaatsing kunnen te weeg brengen , in oogenschouw 

 neemt. Het doelwit der Natuur is , gelijk ik dit elders 

 reeds heb aangemerkt, inderdaad verwonderlijk, dat 

 zij eene plant laat vergaan aan de zijde eener andere, en 

 dat zij deze dwingt, om haar kroost voort te bi'engen 

 juist op dezelfde plaats, waar hai"e voorgangster stond; 

 terwijl intusschen de tijd, de invloed van den damp- 

 kriog, scheikundige ontbindingen en zamenstellingen , 

 en andere uitwendige oorzaken, uit de overbUjfselen 

 dier voorgangster eene nieuwe en vi'uchtbai'e bron van 

 leven en welzijn hebben daai'gesteld. Maakt de nieuwe 

 knol niet een deel van de moederplant, aan welke zij 

 verbonden is, uit, en schijnt deze niet eene gekozene 

 standplaats voor haren j ongen knol aan te nemen , daar zij 

 haren jongen knol nooit voortbrengt, dan op eene plaats , 

 die men a priori reeds konde aanwijzen? En toch zal 

 ieder oplettend waarnemer overtuigd zijn, dat geen 

 bewustzijn de Orchis alzoo doet handelen , en dat de 

 verschijnselen van haren oorsprong afhangen van ee- 

 ne eigenaardige bewerktuiging, die, vooral wat haar 

 uitwerksel betreft, overeenkomt met, doch overigens 

 verschilt van die wijze van voortgang, welke wij in 



ee- 



