( 4i5 ) 



A R E N D s (f) eeiie hoofdvrucht vau de klei eu zelfs de 

 grondslag is, waarop het bouwstelsel rust, een gewas is, 

 hetwelk oorspronkelijk in Engeland, de Nederlandenen 

 ook in sommige streken van Duitschland te huis be- 

 hoort en aldaar nog in het wild groeijende gevonden 

 wordt. Bekend zal het mede zijn , dat onze landbouw 

 van dit gewas twee soorten, of mogelijk wel liever twee 

 verscheidenheden, h&t winter- &t^ zomer- koolzaad 

 namelijk, heeft opgenomen, waarvan het eerste tegen 

 of in den herfst, meestal in Augustus of September, 

 het laatste daarentegen des voorjaars , in April, Mei of 

 ook nog wel eens in Junij , gezaaid wordt , en dat het 

 winterzaad een' veel rijkereu oogst oplevert, dan het zo- 

 merzaad , welk laatste hier daarom dan ook bijna niet 

 anders dan bij mislukking van het eerste of bij eenen 

 zeer hoogen prijs, oplanden, die voorwinterzaad niet ge- 

 schikt zijn, of niet gereed zijn geweest, verbouwd wordt. 

 Minder algemeen bekend zal het zeker zijn , dat men 

 het winter-koolzaad ook des voorjaars, even als het 

 zomerzaad, met een zeer goed gevolg kan uitzaaijen en 



wel 



naam van ons tvinter-koolzaad is Brassica campestris var. 

 oleifera, waarvan het zomer-koolzaad, gelijk de Heer wes- 

 TERHOFF te regt vermoedt, eene verscheidenheid is. De 

 planten koolzaad ten minste , welke ik tot nog toe heb mogen 

 onderzoeken, bleken mij tot Br. campestris te behooren. 

 Het woord raapzaad, bij ons veelal onverschillig voor liet 

 woord koolzaad gebruikt, behoort eigenlijk tot eene andere 

 planten-soort. Men zie het onderscheid tusschen deze ver- 

 schillende soorten van Brassica zeer naauwkeurig opgegeven 

 door voN BÖNNiNGHAUSEN 'm z\\ne Statistik der TVestfd- 

 lische Landwirthschaft , S. 65 — 68. 



V. H. 



(t) Ostfriesland und Je ver 1822, III, 5". i. 



