( ** ) 



uur langer eb dan vloed , en omgekeerd ; het grootste 

 verval van water vond niet plaats bij nieuwe en volle 

 maan , maar bij kwartier maan, waar hetzelve tot 7 voe- 

 ten en 10 duimen gerezen is. 



De strooming , welke wij langs de kust hadden waar- 

 genomen daar, waar dezelve niet door uitstrooming 

 van rivieren of banken, eilanden of bogten in hetLand, 

 van zijne rigting was afgewend , was een stroom, paralel 

 met de heerschenden wind, en dus om de West of N. 

 West, loopende van £ mijl vaart. 



In de Dourga-rivier , waar de stroom zich naar de 

 strekking van de oevers der rivieren rigtte , vond men 

 de zwaarste strooming nog eenmaal zoo sterk, als op zee 

 en wel 1 § mijl. 



In de Tritons-baai is geen storm van eenig aanbelang 

 door ons waargenomen. Op dit gedeelte van N. Guinea , 

 waar het Etablissement opgerigt is , wordt die tijd van 

 het jaar, in welken de Oostewinden heersenen , voor de 

 kwade of regen mousson gehouden , daarentegen die 

 tijd , in welken de Westewinden waaijen, voor de goe- 

 de of drooge mousson; dit aannemende, zijn dus de 

 jaargetijden omgekeerd met die van Java , daarentegen 

 gelijk loopende met die van Amboina en andere Eilanden 

 in de Molukkos. Volgens getuigenis van den Inlander, 

 is het de Oost-mousson , waarin de meeste regens val- 

 len , en ook de menschen het meest door ziekten aan- 

 getast worden. In de West-mousson zal het weer bij 

 Lobo en in de nabijheid van de Tritons-baai goed en 

 droog zijn , en ook de zee op verre na niet zoo woest en 

 wild als in de Oost-mousson. Het kan dus gerust worden 

 aangenomen , dat het, tijdens de Oostewinden waaijen, 

 op dit gedeelte van N. Guinea slecht weder , en gedu- 

 rende de West-mousson , of de tijd dat de Westewin- 

 den waaijen , goed weder is. De 



