( 2 9 ) 



melijke verklaring van deze Artesiaansche bronnen, die 

 evenwel in den grond overeenkomt met vroegere theo- 

 rien van bronnen en natuurlijke fonteinen, gelijk zulks 

 in hetbreede inde fraaije natuur- en wiskundige beschou- 

 wing des aardkloots van LU L O F s kan gevonden worden. 



Door spleten , kloven en holligheden in de lagen der 

 krijtbergen daalt het water van de hooge naar de lage 

 plaatsen , en blijft aldaar onderworpen aan de hydrosta- 

 tische drukking eener kolom, die de hoogte, van waar het 

 water nedervloeit, tot maat heeft. Het kan echter niet 

 oprijzen , omdat of het krijt zelf, of eene ondoordring- 

 bare kleilaag dit belet. Boort men nu door die klei 

 in het krijt, dan klimt het water in het boorgat of tracht 

 zoo hoog te rijzen , als de hoogste plaats met welke het 

 door die onderaardsche kanalen gemeenschap heeft. 



Men kan op deze verklaring aanmerken, dat dezelve 

 niets is, dan eene loutere gissing, die door geen bewijs 

 hoegenaamd ondersteund wordt. Doch laat ons dezelve 

 voor een oogenblik , en bij gebrek van beter , aannemen. 

 Hetzij zoo,indien het water in eenen Artesischen bron,stel 

 te Amsterdam, springen zal, dan moet de hydrostatische 

 drukking van de naastbijgelegene krijtbergen zich on- 

 deraardsch voortplanten. Die naastbij gelegene bergen 

 zijn zeker op eenen aanmerkelijken afstand. Men zoude 

 dezelve in het oude Frankrijk in Artois, in Engeland, 

 misschien in Noorwegen en in Westfalen moeten zoe- 

 ken. Zoo verre derhalve zoude zich de hydrostatische 

 drukking moeten voortplanten. Maar de ondervinding 

 leert, dat, wanneer het water door buizen op eenen zeer 

 verren afstand wordt geleid, de uitmonding van de pijp 

 op verre na zoo veel water niet geeft, als men uit de enkele 

 hydrostatische drukking zoude vermoeden. Indien nu 

 het water van eenen zeer verren afstand , bij voorbeeld 



van 



