( 214 ) 



'bè liocvcellieid rook , evenredig zijnde aan de uitge- 

 Urekt'Iicid der branding, kan men zich een begrip van 

 'hare 'uitwerking op den dampkring maken, indien men, 

 door vergelijking van liet turf branden , Hellende liet gt?- 

 'wigt van de overgeblevene asch gelijk aan het gewigt 

 'van de vochtige en vkigge deelen, die bij veenbrand 

 "in den dampkring overgaan, met Profesfor finké 'Bc- 

 'rekent, dat in datzelfde jaar 1822, 2,006,611,200 

 'ponden veenrook, dat is, dagelijks 73,064,448 pondeh, 

 in de liicht gedegen zijn (*). Behalve deze regelmatige 

 jaarlijkfche branding, in Mei of Jimij, hebben nog vele 

 onregelmatige plaats, om door branding van de bovenftc 

 vecnkorst, of wel van turflioopen onvrtichtbaai" land 

 'voor den bouw gefchikt, of wel door -het afbranden 

 'van de oude harde hcideplanten, cene uitgefirekte heide 

 voor fchapenweide vruchtbaar te maken, welke 'heiiie'- 

 " brand of afzonderlijk, of met den veenrook in verbiri- 

 "ifling, den dampkring dermate kan opvullen, dat zulks 

 'vooral in Gelderland , aan bepaalde tijdperken onder- 



woi*- 



tusfclien de Noordzee, de IJsfel , Eeiiis en Lt'ppe , Airtjl.1660, 

 wordt wel van he: nut der moeren voor de turfveaen , niec 

 van veenbrand gefproken. Van beibrand echter tusfchen Utrecht , 

 Amersfoort en Rhcenen , in 1541 fpreeUt reeds guicciardini , 

 .Dcfcr, lies Pays-Bas , p. 273. 



C^ Waarfchijnlijk beeft Finke , Moorrauch , .J. 5» , het kool- 

 •ftofzmir, het koolverzuurfe' , het gekooid waterrtofgas , de 

 -watcidamp , die bij de veenbranding in de lucht ftijgen , en de 

 'ziiurftof, die uit de dampkring toeftroomt, hierbij gerekend; 

 •eigenlijk zou men alleen de kool (lof, die door de warmte 

 'wordt medegevoerd , rook kunnen noemen. 



