[ LXX ] 



door Engeland anderzints ons de wet had konnen 

 ftellen. 



Maar gelyk de Koophandel een bron van wel- 

 ftand was, zoo werd zy het ook ras van Oorlog. 

 Brazil was den Portugeezen ontnoomen, doch zy 

 gunden ons die ryke bezitting niet: wy geraak- 

 ten met hun in Oorlog; zy hei wonnen Brazil 

 (1654), het bleef federt aan hun , fchoon zy 

 naderhand (i66i) genoodzaakt werden daarvoor 

 acht miilioenen Guldens te voldoen, zou de Vre- 

 de anders met hun herfteld worden ( i66i ). 



Zoo brachten de belangens van Koophandel ons 

 ook in een vyf jaarigen Oorlog met Zweeden (i 656— 

 1660). Maar nader kwatn het Oorlogsvuur tot 

 onze Grenzen, na dat Cromwel in Engeland ge- 

 ftorven, het Koninglyk huis weder herfleld, en 

 Carel de ïb. Zoon van den onthalsden Koning, 

 en broeder der Princesfe Wed. van Oranje , op 

 den throoiT geraakt was, en daar op wel ras ver- 

 gat de dienften hem door Nederland beweezen, 

 en ons noodzaakte drie jaaren lang met hem te 

 Oorlogen, in welken tyd hy echter ondervond, 

 wat , met god, de Nederlandfche Waterhelden , 

 onder dien onfterflyken Vlisfinger , den Admi- 

 raal de Ruiter, vermochten, wanneer zy vier da- 

 gen achter een tegen zyne Vlooten floegen, en 

 daarna zyne Scheepsmacht, in zyn eigen Ryk, 

 te Chattham , verbrandden , en hem dus nood- 

 zaakten tot Vrede , die te Breda geflooten werd 

 (31 Juli J667). Geduurende dien kryg, was 'er 

 noch eene te lande ontlhan, doch binnen 't jaar 

 bygelegd, tusfchen dezen Staat en den Bisfchop 

 van Munfter (ló^s — 18 April 1666'). Dan 

 wat baaten vrede's Tractaaten, als god het Oor- 

 log 



